New York’taki görüşmenin ardından karar çıktı
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan dışişleri bakanlarının New York’ta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından üç ülkenin askeri komuta kademesinin bir araya gelmesi kararlaştırıldı.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar’ın perşembe günü yaptığı görüşmenin ardından genelkurmay başkanlarının toplantısı için karar alındığı bildirildi.
Suudi Arabistan resmi haber ajansına dayandırılan açıklamada, toplantıda Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Riyad’a verilebilecek desteğin ele alınacağı belirtildi. Ancak bu desteğin askeri birlik, hava savunma unsuru, istihbarat, lojistik veya başka bir kapasite şeklinde olup olmayacağına ilişkin henüz ayrıntı paylaşılmadı.
Suudi Arabistan 6 balistik füzenin düşürüldüğünü açıkladı
Toplantı kararının öncesinde Yemen’den Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların sürdüğü bildirildi.
Suudi Arabistan, perşembe günü Yemen’den Taif ve Yanbu yönüne fırlatılan 6 balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, Husilerin saldırılarının devam etmesi halinde yeni adımlar atılacağı mesajını verdi.
Riyad yönetimi 19 Eylül’de de Husiler tarafından başkent Riyad’a balistik füze fırlatıldığını ve füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini açıklamıştı. Suudi Arabistan, olayda can kaybı yaşanmadığını bildirmişti.
Husiler ise aynı dönemde Suudi Arabistan’ın petrol altyapısının hedef alındığını öne sürdü. Bu iddiaların bir bölümünün bağımsız kaynaklarca doğrulanamadığı belirtildi.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne öngörüyor?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülke arasında ortak güvenlik ve savunma mekanizması oluşturulmasını öngörüyor.
Anlaşmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imza attı.
Anlaşmanın ortak savunmaya ilişkin maddesinde, üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının üçüne birden yapılmış saldırı olarak kabul edileceği belirtildi. Anlaşmayla savunma iş birliğinin farklı alanlarda geliştirilmesi de öngörülüyor.
Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının ardından genelkurmay başkanlarının toplantıya çağrılması, anlaşmanın uygulanmasına ilişkin mekanizmaların gündeme gelmesine neden oldu.
Hakan Fidan: Askeri ihtiyaçları karşılamada sıkıntımız olmaz
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 19 Eylül’de yaptığı açıklamada Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında ülkelerin birbirlerine karşı müttefiklik sorumluluğu bulunduğunu söyledi.
Suudi Arabistan’ın bazı teknik alanlarda askeri ihtiyaçlarının olabileceğini belirten Fidan, Türkiye’nin bu ihtiyaçların karşılanmasına yönelik destek verebileceğini ifade ederek, “Bunu da karşılama yönünde bir sıkıntımız olmaz” dedi.
Fidan ayrıca anlaşmanın kurumsallaşma sürecinde sekretarya ve buna bağlı askeri karargâhın oluşturulmasına yönelik teknik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığını söyledi.
İstanbul’da ilk savunma toplantısı yapılmıştı
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları, 31 Ağustos’ta İstanbul’da Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısını gerçekleştirmişti.
Toplantıda Suudi Arabistan’da kalıcı bir sekretarya oluşturulması ve üç ülke arasındaki askeri iş birliğinin geliştirilmesi kararlaştırılmıştı.
Milli Savunma Bakanlığı tarafından daha önce yapılan açıklamalarda ise anlaşma kapsamında komuta yeri ve saha tatbikatlarıyla başlanması, ilerleyen aşamalarda kara, deniz, hava, hava savunma ve insansız sistemleri kapsayan ortak tatbikatlara geçilmesinin planlandığı belirtilmişti.
Husilerden Türkiye ve Pakistan’a uyarı
Gerilimin Türkiye açısından bir diğer boyutunu ise Husilerden gelen açıklamalar oluşturdu.
Husi yönetiminin üst düzey isimlerinden Muhammed el-Buhayti, Türkiye veya Pakistan’ın Suudi Arabistan’a askeri destek vermesi halinde buna karşılık verileceği yönünde açıklamalarda bulundu ve iki ülkeye müdahil olmama çağrısı yaptı.
Bu açıklama Husi tarafının pozisyonunu yansıtırken, Türkiye veya Pakistan’ın Suudi Arabistan’a asker göndermesine ilişkin şu aşamada açıklanmış resmi bir karar bulunmuyor.
Gözler genelkurmay başkanlarının toplantısında
Üç ülkenin genelkurmay başkanlarının yapacağı toplantının tarihi henüz açıklanmadı. Görüşmede Suudi Arabistan’a sağlanabilecek desteğin kapsamının ve Mekke Ortak Savunma Anlaşması çerçevesinde hangi mekanizmaların işletileceğinin ele alınması bekleniyor.
Türkiye ve Pakistan’ın vereceği desteğin niteliğine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, toplantının ardından alınacak kararlar üç ülke arasındaki ortak savunma mekanizmasının nasıl uygulanacağına ilişkin yeni bir çerçeve ortaya koyabilir.
