CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında kuru soğanda yaşanan fiyat adaletsizliğine dikkat çekti. Sarıbal, tarlada 6-8 liraya satılan kuru soğanın, market raflarında 25 liraya kadar yükseldiğini belirtti. Soğanın hal fiyatının 16 lira, pazarda ise 23 lira olduğunu aktaran Sarıbal, “Üretici ve market fiyatları arasındaki fark yüzde 220’yi buldu. Üretici zarar ediyor, vatandaş ise soğan alamıyor” dedi.
Yüksek enflasyonun emekçilerin cebini boşaltırken, sermayeye kaynak aktardığını söyleyen Sarıbal, “Türkiye’de yıllardır bir kaynak transferi yaşanıyor: Yoksuldan zengine, emekçiden saraylıya… Bu sistem halkı kuru simide, bir bardak çaya muhtaç bırakıyor” sözleriyle ekonomi politikalarını eleştirdi.
“Planlı üretim var ama üretici yalnız”
Kuru soğanın planlı üretim kapsamına alınmasına rağmen üreticilerin hâlâ pazarlama sorunları yaşadığını vurgulayan Sarıbal, üretim kararlarının bir önceki yılın fiyatlarına göre alındığını ve bu nedenle büyük dalgalanmalar yaşandığını söyledi.
2024 yılında kuru soğan üretiminin 2 milyon 632 bin ton olduğunu aktaran Sarıbal, Ankara’nın yaklaşık 990 bin ton üretimle ilk sırada yer aldığını kaydetti. Türkiye üretiminin yüzde 31’inin Ankara’dan sağlandığını, onu Amasya ve Çorum’un izlediğini belirtti.
“İhracat düştü, ithalat üreticiyi vurdu”
Sarıbal, 2024’te kuru soğan ihracatının yüzde 27 azalarak sadece 95 bin ton olduğunu, 2025’in ilk üç ayında ise ihracatın yalnızca 2 bin ton seviyesine indiğini ifade etti. Mısır ve Özbekistan’dan yapılan yaklaşık 8 bin tonluk ithalatın, Çukurova Bölgesi’nde maliyeti 15 lira olan soğanın tarlada 6-7 liraya kadar düşmesine neden olduğunu söyleyen Sarıbal, ithalat politikalarını sert sözlerle eleştirdi.
“Üretici ürününe sahip çıkamıyor”
Üreticinin ürününe sahip çıkamadığını ve pazarlık gücünün olmadığını belirten Sarıbal, üretici birliklerine finansal destek verilmesi gerektiğini vurguladı. Tarım Kredi Kooperatifleri ile belediyelerin üreticiden ürün alarak sosyal yardımlarda değerlendirmesini önerdi.
“Çiftçinin bir yılı şimdiden kayıp”
Tarım sektöründe ithalata dayalı politikaların üreticiyi topraktan kopardığını belirten Sarıbal, hayvan varlığında 2021’den bu yana 6,6 milyon başlık düşüş yaşandığını söyledi. 2024’te 423 bin baş canlı hayvan ve 81 bin ton kırmızı et ithal edildiğini belirten Sarıbal, bu ithalata 1 milyar 235 milyon dolar harcandığını aktardı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 1 milyon ton mısırın sıfır gümrükle ithalatını onayladığını hatırlatan Sarıbal, bu kararın mısır üreticisine darbe vurduğunu söyledi. “Çiftçi ekerken, sularken, mazotta ve gübrede yalnızdı. Şimdi de ithalat karşısında yalnız bırakıldı” dedi.
Son olarak, Mart 2025 itibariyle tarım sektörünün bankalara olan borcunun 970,1 milyar liraya ulaştığını belirten Sarıbal, “Çiftçi, artan maliyetler ve iklim koşullarıyla mücadele ederken, önümüzdeki yıl için umut değil; borç ve belirsizlik var” ifadelerini kullandı.
