TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin (TUG) hazırladığı 2023 Gök Olayları Yıllığı’na göre; bazıları binlerce yıl öncesine tarihlenen kuyruklu yıldızların geçişleri sonrası bıraktığı artıklardan oluşan gök taşı yağmuru olayları, her yıl dünyada 8 kez yaşanıyor. Bunlar Quadrantid (Dörtlük), Lyrid (Çalgı), Eta Aquarid (Eta Kova), Delta Aquarid (Delta Kova), Perseid (Kahraman-Perce), Orionid (Avcı), Leonid (Aslan) ve Geminid (İkizler) olarak adlandırılıyor. Gök taşlarının son derece yüksek hızlarla dünya atmosferine girip, sürtünme sonucu yanması ile oluşan meteor yağmurlarının en dikkat çekicisi ise 14 Temmuz’da başlayıp 1 Eylül’e kadar sürecek Perseid (Perse) gök taşı yağmuru. Perseid’in en yoğun görüldüğü gün ise bu yıl 12-13 Ağustos gecesi olacak.
TUG’un 2022 Gök Olayları Yıllığı’nı hazırlayan Prof. Dr. Faruk Soydugan ve Başuzman Dr. Tuncay Özışık, bu yılki sayıya özel, meteorları ilk kez tarihçelendirdi. Yıllıkta Perseid gök taşı yağmuru “Perseid yağmuru kuzey kürede gözlenen en yoğun ve etkileyici doğal ışık gösterilerinden biridir. Meteor yağmuru, çekirdeği 26 kilometre çapa sahip 109P/Swift-Tuttle Kuyruklu Yıldızı’ndan ayrılan çok sayıda irili ufaklı kayaç ve toz parçasının Yer’in çekim etkisiyle atmosfere girmesi sonucu meydana geliyor. Swift-Tuttle Kuyruklu Yıldızı, güneş çevresindeki turunu 133 yılda tamamlıyor. 14 Temmuz’da başlayan ve 1 Eylül’e kadar gözlenebilecek meteorların gökyüzündeki çıkış noktası Perse (Kahraman) Takımyıldızı bölgesine düşüyor. Çıkış noktası koordinatları sağ açıklık eşittir 48 derece ve dik açıklık eşittir artı 58 derece.” sözleriyle anlatıldı.
O GECE AY IŞIĞI OLMAYACAK
1992 yılından beri gözlemlenen Perseid meteor yağmuru 12 ve 13 Ağustos geceleri gerçekleşir. Meteor yağmurunu izlemek isteyenlerin 12 Ağustos Pazartesi gecesini beklemeleri gerekiyor. 12 Ağustos Pazartesi günü saat 23:00 ile 13 Ağustos Salı 04:00 arası Perseid meteor yağmurunun en uygun gözleneceği saatler olarak bekleniyor.
Perseid meteor yağmuru nedir?
1992 yılından bu yana gözlemlenen Perseid Meteor Yağmuru, Swift-Tuttle kuyruklu yıldızından arda kalan kalıntılardan oluşuyor. Perseid Meteor Yağmuru, Perseus Takımyıldızı bölgesinde gözlemleniyor ve bu nedenle Perseid Meteor Yağmuru adıyla anılıyor.
Meteor yağmuru nasıl oluşur?
Halk arasında gök taşı olarak da bilinen meteorlar, gökyüzünde konumlanan cisimlerden kopan küçük parçalara verilen addır. Kimi zaaman atmosferin çekim alanı içerisine giren meteorlar, bu aşamada uzayda çok hızlı bir hızda ilerler. Uzayda çok hızlı bir şekilde hareket eden meteorlar, arkalarında ışık izi bırakarak gider. Yaşanan bu hızlı ilerleme ile birlikte hava ile sürtüşme yaşanır ve meteorda kızışma meydana gelmektedir. Oluşan bu kızışmaya da meteor yağmuru denmektedir ve eğer meteor yağmuru gece vaktinde gerçekleşirse, çıplak gözle bile izlenebiliyor.
