Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, son yıllarda obezite tedavisinde yaygın olarak kullanılan GLP-1 (glukagon benzeri peptid-1) agonisti zayıflama iğnelerinin bağımlılık tedavisindeki muhtemel etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Prof. Dr. Özkaya, bilimsel çalışmaların bu ilaçların yalnızca kilo vermeye yardımcı olmakla kalmadığını, beynin ödül sistemini etkileyerek çeşitli bağımlılık türlerinde de istek ve dürtüleri azaltabileceğini gösterdiğini belirtti. Prof. Dr. Şevket Özkaya, GLP-1 grubundaki ilaçların ince bağırsaktan salgılanan doğal bir hormonu taklit ettiğini belirterek, “Bu ilaçlar mide boşalmasını yavaşlatarak tokluk hissini artırıyor, insülin salınımını destekliyor ve iştahı baskılıyor. Bu sayede tip 2 diyabet ve obezite tedavisinde oldukça başarılı sonuçlar elde ediliyor. Son yıllarda kullanım oranları hem dünyada hem de ülkemizde hızla arttı” dedi.
“Yoğun yeme düşüncelerini azaltabiliyor”
Bu ilaçların beyindeki ödül mekanizması üzerinde de etkili olduğuna dikkat çeken Özkaya, “GLP-1 agonistleri yalnızca mideyi değil, beynin motivasyon, haz ve ödül merkezlerini de etkiliyor. Özellikle dopamin salınımını düzenleyerek kişinin sürekli yemek yeme isteğini, halk arasında ‘yiyecek gürültüsü’ olarak ifade edilen yoğun yeme düşüncelerini azaltabiliyor” diye konuştu.
“Bu istekler yeniden ortaya çıkabiliyor”
Yeme bağımlılığı üzerinde elde edilen sonuçların dikkat çekici olduğunu ifade eden Özkaya, “Bu ilaçları kullanan birçok kişi sürekli yemek düşüncesinin azaldığını, özellikle yüksek kalorili gıdalara yönelik yoğun isteğin belirgin şekilde gerilediğini ifade ediyor. Ancak ilaç bırakıldığında bu istekler yeniden ortaya çıkabiliyor. Buna rağmen sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz alışkanlığını sürdüren kişilerde olumlu etkinin devam edebildiği de görülüyor” şeklinde konuştu.
Bağımlılıkla ilişkisi
GLP-1 ilaçlarının yalnızca yeme bağımlılığıyla sınırlı kalmayabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Özkaya, “İlk bilimsel çalışmalar bu ilaçların sigara, alkol ve opioid bağımlılığı üzerinde de umut verici sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor. Opioid kullanım bozukluğu bulunan hastalarda yapılan küçük ölçekli çalışmalarda ilacı kullanan bireylerin maddeye duyduğu isteğin birkaç hafta içinde önemli ölçüde azaldığı bildirildi. Ayrıca bazı araştırmalarda opioid doz aşımı ve alkol zehirlenmesi oranlarının da daha düşük olduğu görüldü. Bu sonuçlar oldukça umut verici olsa da bağımlılık tedavisinde rutin kullanım için henüz yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. Daha geniş katılımlı ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç var. Ayrıca her hastanın bu ilaçlara verdiği yanıt farklı olabiliyor. Bazı kişiler belirgin fayda görürken bazı hastalarda aynı etki ortaya çıkmayabiliyor” ifadelerini kullandı.
İlaçların yan etkisi
İlaçların yan etkilerine de değinen Prof. Dr. Şevket Özkaya, şunları söyledi: “GLP-1 agonistleri kullanılırken baş ağrısı, mide bulantısı, mide-bağırsak rahatsızlıkları, baş dönmesi ve kalp atım hızında artış gibi yan etkiler görülebiliyor. Daha nadir olarak pankreatit ve tiroid hastalıkları gibi ciddi tablolar da gelişebiliyor. Bağımlılık tedavisinde kullanılmaları halinde farklı yan etkilerin ortaya çıkıp çıkmayacağı ise yapılacak yeni çalışmalarla netleşecektir.”
