Yargıtay’dan genel arama kararlarına sınırlama
Polis sorumluluk bölgesinde gerçekleştirilen bir uygulamada iki kişi, uyuşturucu madde ticareti yaptıkları iddiasıyla gözaltına alındı. Şüpheliler hakkında açılan davada Ağır Ceza Mahkemesi, sanıkların mahkûmiyetine karar verdi.
Sanık avukatlarının temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvvetlerince gerçekleştirilen önleme aramasının kapsamını değerlendirdi ve kararı bozdu.
Dosyanın yeniden görüldüğü Ağır Ceza Mahkemesi, sanıkların beraatine hükmetti. Cumhuriyet savcısının temyiz başvurusunu inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi ise beraat kararını onadı.
Önleme araması kararında hangi şartlar aranıyor?
Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 20. maddesi uyarınca arama talebi, emri ve kararında belirli hususların açıkça yer alması gerekiyor. Bunlar arasında aramanın sebebi, konusu ve kapsamı, yapılacağı yer ve geçerli olacağı zaman süresi bulunuyor.
Yargıtay, yalnızca “polis sorumluluk bölgesi” şeklinde genel bir tanımlamayla arama kararı verilemeyeceğine dikkat çekti. Bu tür belirsiz bir karara dayanılarak bölgenin tamamında önleme araması yapılmasının da hukuka uygun olmayacağını değerlendirdi.
Karara göre, bu şekilde gerçekleştirilen aramalarda elde edilen deliller hukuka aykırı kabul edilebiliyor ve mahkûmiyet hükmüne dayanak oluşturamıyor. Yüksek Mahkeme, sanıkların beraatine ilişkin kararda isabetsizlik görmeyerek Cumhuriyet savcısının temyiz talebini oy birliğiyle reddetti.
Yargıtay’ın 2023 tarihli kararında da suç sınırlamasına dikkat çekilmişti
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2023 yılında verdiği başka bir kararda da önleme aramasının hangi suçların önlenmesi amacıyla yapıldığının önemine işaret etmişti.
Kararda, önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlandırılması durumunda, arama sonucunda elde edilen delillerin belirtilen suçlar dışında başka suçlar bakımından kullanılamayacağı belirtildi.
Bu kapsamda, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda yer alan suçların önlenmesi amacıyla verilen bir arama kararıyla elde edilen uyuşturucu maddelerin, uyuşturucu madde ticareti suçunda delil olarak kullanılamayacağına hükmedildi.
Önleme araması kararını kim veriyor?
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 9. maddesine göre önleme araması, kural olarak sulh ceza hâkiminin kararıyla gerçekleştiriliyor. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise mülki amir tarafından yazılı arama emri verilebiliyor.
İllerde vali, ilçelerde kaymakam mülki amir sıfatıyla bu yetkiyi kullanabiliyor. Cumhuriyet savcılarının veya kolluk birim amirlerinin kendi talimatlarıyla önleme araması kararı verme yetkisi bulunmuyor.
Öte yandan önleme araması konutlarda, yerleşim yerlerinde ve kamuya açık olmayan özel iş yerlerinde yapılamıyor. Kanun, bu aramanın gerçekleştirilebileceği yerleri ayrıca sınırlandırıyor.
