İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet televizyonunda katıldığı programda Avrupa ile yürütülen müzakereler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile varılan anlaşmaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Arakçi, Avrupa ile yürütülen görüşmelerde en büyük ihtilaf konusunun tetik mekanizması (snapback) olduğunu belirterek, Avrupa’nın öne sürdüğü şartların İran’ın ulusal güvenliğiyle bağdaşmadığını ve bu nedenle reddedildiğini ifade etti. UAEA ile yapılan anlaşmaya ilişkin açıklamada bulunan Arakçi, “Ajansla iş birliğimiz ayrı bir konu ve Avrupa’nın şartlarıyla bağlantısı yok. Bu iş birliği hem bizim için fayda sağladığı hem de NPT üyesi olarak uluslararası yükümlülüklerimize bağlı olmamız gerektiği için devam etmektedir” dedi.
İranlı Bakan Arakçi, Kahire’de UAEA Başkanı Rafael Grossi ile varılan anlaşmayla yeni bir iş birliği çerçevesi belirlendiğini söyleyerek, “Ajans, iş birliğinin artık eski şekilde devam edemeyeceğini, İran Meclisi’nin yasalarının bağlayıcı olduğunu, iş birliğinin Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi üzerinden yürütülmesi gerektiğini, bombalanan ve bombalanmayan tesisler arasında ayrım yapılması gerektiğini kabul etti. Bombalanmamış tesislere yönelik erişim talepleri Ajans tarafından ayrı ayrı iletilecek ve yalnızca Konsey’in onayı halinde kabul edilecektir” ifadelerini kullandı.
“Bombalanan tesislerde süreç karmaşık”
Bombalanan tesislere ilişkin sürecin karmaşık olduğunu vurgulayan Arakçi, Ajans’ın İran’ın kaygılarının meşru olduğunu kabul ettiğini aktardı. Varılan anlaşmaya göre güvenlik ve çevresel önlemler tamamlanmadan herhangi bir adım atılmayacağını kaydeden Arakçi, “İran, tesislerin durumuna ilişkin raporu Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ne sunacak. Konsey, güvenlik kaygılarını dikkate alarak paylaşım ve erişim taleplerini müzakere sonuçlarına göre ayrı ayrı değerlendirecek” diye konuştu.
Abbas Arakçi, şu ana kadar herhangi bir denetim izni verilmediğini ve planlamasının dahi yapılmadığını belirterek, “Öncelikle Meclis yasasında öngörülen aşamaların tamamlanması, Konsey sürecinin işletilmesi ve İran’ın güvenlik kaygılarının gözetilmesi gerekiyor. Ajans, İran’ın bombalanan tesislerde işbirliği için belirlediği bu yeni süreci kabul etmiştir” dedi.
“Geçerlilik düşmanca eylem yapılmamasına bağlı”
Anlaşmanın geçerliliğine de değinen Arakçi, “İran’ın güvenlik endişeleri Ajans tarafından kabul edilmiş ve yeni işbirliği modeli üzerinde mutabakata varılmıştır. Elbette Grossi’ye sorarsanız denetim var diyecektir, evet denetim var ancak tamamen İran’ın hassasiyetleri çerçevesinde. Anlaşmanın geçerliliği ise snapback dahil İran’a karşı hiçbir düşmanca eylemin yapılmamasına bağlı. Aksi halde anlaşma geçerliliğini yitirecektir” diye konuştu.
“Uranyum stokları enkaz altında”
İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin de açıklama yapan Arakçi, “Elimizde bulunan uranyum stokları bombalanan tesislerin enkazı altında. Bu malzemelere erişimin mümkün olup olmadığı konusunda Atom Enerjisi Kurumu değerlendirme yapıyor. Kurum, elde ettiği sonucu Konsey’e sunacak ve konsey güvenlik kaygılarını dikkate alarak bu rapor doğrultusunda hangi adımın atılacağına karar verecek” ifadelerini kullandı.
