Aynı markalı sigaralar karşılaştırıldı
8 Eylül’de Tobacco Use Insights dergisinde yayımlanan araştırmada, Türkiye’den alınan 11, Almanya’dan alınan 4 ürün ile ABD menşeli bir referans sigarası incelendi. Her üründen 23 ila 30 sigara olmak üzere toplam 402 sigara test edildi.
Sigaralar 2,88 metreküplük kapalı bir kabinde otomatik düzenekle içirildi. Düzenek, insanın sigara içme biçimini standartlaştırmak amacıyla belirli aralıklarla nefes çekti. Her sigara dört dakika sonunda söndürülürken kabindeki hava toplam 10 dakika boyunca ölçüldü.
Araştırmada yalnızca içicinin çektiği ve dışarı verdiği ana duman değil, sigaranın yanarken doğrudan ortama bıraktığı yan akım dumanı da ölçüme dahil edildi.
En yüksek değer Parliament Night Blue’da
Testlerde ortalama PM10 yoğunluğu metreküpte 1044 ile 1677 mikrogram arasında değişti. PM2.5 değerleri 1043 ile 1675, PM1 değerleri ise 994 ile 1548 mikrogram/metreküp arasında ölçüldü.
En yüksek ortalama değerler Türkiye’den alınan Parliament Night Blue ürününde görüldü. Bu üründe PM10 yoğunluğu 1677, PM2.5 yoğunluğu 1675 ve PM1 yoğunluğu 1548 mikrogram/metreküp olarak ölçüldü.
En düşük değerler ise Almanya’dan alınan Camel Yellow ürününde kaydedildi. Bu üründe PM10 1044, PM2.5 1043 ve PM1 994 mikrogram/metreküp olarak ölçüldü.
PM10 ve PM2.5 bakımından en yüksek emisyona sahip beş ürünün tamamının Türkiye’den alınmış olması da araştırmanın dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı.
Aynı markada yüzde 51’e varan fark
Araştırmada Türkiye ve Almanya’dan alınan dört benzer ürün ayrıca karşılaştırıldı. Almanya’daki ürünlerin Türkiye’de satılan karşılıklarına göre PM10 açısından yüzde 3,6 ila yüzde 51, PM2.5 açısından yüzde 3,6 ila yüzde 50, PM1 açısından ise yüzde 4,4 ila yüzde 48 arasında daha düşük emisyon ürettiği belirlendi.
En büyük fark Camel Yellow ürününde görüldü. Türkiye’den alınan üründe PM2.5 yoğunluğu 1569 mikrogram/metreküp olurken Almanya’dan alınan üründe bu değer 1043 mikrogram/metreküp olarak ölçüldü. Böylece Türkiye’den alınan ürünün ölçümde yaklaşık yüzde 50 daha yüksek PM2.5 değeri verdiği görüldü.
L&M ürününde Türkiye-Almanya farkı yaklaşık yüzde 28, Davidoff’ta yüzde 13, Marlboro’da ise yüzde 3,6 olarak ölçüldü.
Farkın nedeni kesin olarak belirlenemedi
Araştırmacılar, ülkeler arasındaki farklılığın tütün harmanı, katkı maddeleri, sigara kağıdı veya filtre tasarımı gibi üretim özelliklerinden kaynaklanabileceğini değerlendiriyor. Ancak çalışmada bu faktörlerden hangisinin parçacık emisyonlarındaki farkın nedeni olduğu belirlenmedi.
Tütün Eksperleri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Bülent İnce de üretim makinelerindeki farklılıkların bu sonucu tek başına açıklamasının güç olduğunu belirtiyor. İnce, aynı markaların farklı ülkelerde farklı tütün formülleriyle üretilebildiğine dikkat çekiyor.
Türkiye’de iç piyasaya sunulan tütün ürünlerinde, üretici bazında yıllık toplam kullanım üzerinden en az yüzde 30 oranında Türkiye’de üretilmiş tütün kullanılması şartı bulunuyor.
Yüzde 30 kuralı doğrudan neden olarak gösterilemiyor
4733 sayılı Kanun kapsamında söz konusu oran tek tek sigaralar veya markalar üzerinden değil, üreticinin bir takvim yılında iç piyasaya sunmak amacıyla ürettiği ve ithal ettiği ürünlerde kullandığı toplam tütün üzerinden hesaplanıyor.
Bu nedenle her sigaranın harmanında yüzde 30 yerli tütün bulunması zorunlu değil. Ayrıca mevzuatta kullanılan ifade “Türk tütünü” değil, “Türkiye’de üretilen tütün” şeklinde.
Almanya’da ise Türkiye’deki uygulamaya benzer bir yerli tütün kullanım kotası bulunmuyor. Bu durum, aynı markanın farklı ülkeler için farklı harmanlarla hazırlanabilmesine olanak sağlayabiliyor.
Ancak araştırmada tütün türleri, harman oranları ve katkı maddeleri ayrıntılı olarak incelenmediği için Türkiye’deki yüzde 30 kuralı ile daha yüksek parçacık emisyonları arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurulamadı.
Sigara dumanındaki parçacıkların büyük bölümü PM1
Araştırmada ölçülen parçacıkların büyük bölümünün PM1 grubunda olduğu belirlendi. PM1’in toplam PM10 içerisindeki oranı yüzde 92,3 ile yüzde 95,3 arasında değişti.
PM10, çapı 10 mikrometre ve altında; PM2.5, 2,5 mikrometre ve altında; PM1 ise 1 mikrometre ve altında olan parçacıkları ifade ediyor.
Parçacıkların boyutu küçüldükçe solunum sisteminin daha derin bölgelerine ulaşma ihtimali artıyor. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bağımlılıkla Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve göğüs hastalıkları uzmanı Doç. Dr. Pınar Mutlu, daha küçük parçacıkların akciğerlerin derin bölgelerine ulaşabileceğine dikkat çekiyor.
Mutlu ayrıca araştırmada kullanılan cihazın 0,25 mikrometreden küçük parçacıkları ölçemediğini ve bu nedenle daha küçük parçacıkların sonuçlara tamamen yansımamış olabileceğini belirtiyor.
Araç içinde sigara kullanımına dikkat
Araştırmanın yapıldığı kabinin hacminin küçük bir otomobilin iç hacmine yakın olması, araç içerisindeki sigara dumanına maruziyet açısından da dikkat çekici bir sonuç ortaya koyuyor.
Pencerelerin ve havalandırmanın kapalı olduğu araçlarda yolcuların kısa sürede yüksek miktarda ince parçacığa maruz kalabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar özellikle çocukların, gebelerin, yaşlıların ve kalp veya akciğer hastalığı bulunan kişilerin sigara dumanından korunması gerektiğine dikkat çekiyor.
