Adalet Komisyonu, Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ni görüşmek üzere toplandı. Teklif sahibi AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, komisyonda kanun teklifi hakkında bilgi verdi.
Durgut, teklifin koruyucu ve önleyici hizmetlerin, sosyal incelemenin, aile sorumluluğunun, bağımlılıkla mücadelenin, dijital risklerin, infaz ve rehabilitasyon ile kurumlar arası koordinasyon başlıklarını birlikte değerlendiren çok yönlü bir yaklaşım benimsendiğini söyleyerek, “Teklifin genel gerekçesinde de çocukların suçla temasında aile, okul, akran çevresi, ekonomik ve sosyal şartlar, dijital ortamlar ve kamu kurumlarının müdahale kapasitesi gibi birbiriyle ilişkili çok sayıda unsur bulunduğu kabul edilmektedir.
Bu yaklaşım, çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenler, araştırma Komisyonumuzun ulaştığı temel sonuçlarla da büyük ölçüde örtüşmektedir. Araştırma Komisyonu kapsamında 20 toplantı ve 8 çalışma ziyareti gerçekleştirilmiş, farklı disiplinlerden uzmanların, yargı mensuplarının, kamu kurumlarının, yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının, ailelerin ve uygulayıcıların görüşleri alınmıştır.
Bunun yanında Adalet Bakanlığına bağlı Çocuk Ceza İnfaz Kurumları ve Çocuk Eğitim Evlerinde bulunan çocuklar arasından tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen -bu yüzde 99 güven aralığına tekabül ediyor- 610 çocukla birebir görüşme esasına dayanan saha araştırması yapılmıştır. Yine Komisyon çalışmalarımız dahilinde 765 çocuk hâkimi ve cumhuriyet savcısını kapsayan bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir.
Ayrıca bin 306 meslek elemanının katıldığı saha araştırması yürütülmüş, ailelerle odak grup görüşmeleri, öğrenciler, rehber öğretmen ve okul yöneticileriyle birebir görüşmeler de gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmalardan elde ettiğimiz veriler hem Komisyon raporumuzda yer verdiğimiz politika ve uygulama önerilerinde hem de bugün görüştüğümüz kanun teklifinde bilimsel dayanak oluşturmuştur.
Bu veriler bize cezai düzenlemelerin yanında erken tespit, aile desteği, eğitim, psikososyal müdahale, bağımlılık tedavisi ve sürekli izleme mekanizmalarının da gerekli olduğunu göstermektedir. Bu teklif, çocuğu suçtan korumayı, suçla temas etmiş çocuğu yeniden topluma kazandırmayı, mağdurun hakkını gözetmeyi ve toplum güvenliğini sağlamayı birlikte hedefleyen kapsamlı bir çocuk adaleti düzenlemesidir.
Son yıllarda şahit olduğumuz çocukların dâhil olduğu ağır şiddet olayları, bıçaklı ve silahlı saldırılar, suç örgütlerinin çocukları araç olarak kullanması, akran zorbalığının ağır yaralama ve ölümle sonuçlanan boyutlara ulaşması hepimizin dikkatle değerlendirmesi gereken bir tablo ortaya koymaktadır. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocuk suçlu profili ve suçun mahiyeti değişmektedir” ifadelerini kullandı.
Durgut şöyle konuştu:
“Türk Ceza Kanunu’nun 31’inci maddesinde yapılmasını önerdiğimiz değişikliklerle çocuklar hakkında uygulanan yaş küçüklüğü indirimlerini tamamen ortadan kaldırmıyoruz, çocuklara özgü ceza sorumluluğu sistemini muhafaza ediyoruz. Ancak, özellikle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi ağır sonuçlar doğuran suçlarda hâkimin önündeki somut olayın özelliklerini daha geniş biçimde değerlendirmesine imkân tanıyoruz.
Çünkü her olayın kusur ağırlığı, işleniş şekli, amacı ve saiki aynı değildir. Önceden planlanmış, yoğun bir kasıtla, son derece ağır bir yöntemle veya örgütsel yönlendirmeyle işlenen bir fiille ani gelişen, farklı sosyal ve psikolojik şartlar altında gerçekleşen bir fiilin aynı değerlendirme kalıbına tabi tutulması ceza adaletinin bireyselleştirilmesi ilkesiyle uymaz. Bu nedenle düzenleme otomatik bir ağırlaştırma getirmemektedir.
Hâkime kasta dayalı kusurun ağırlığını, failin amaç ve saikini, suçun işleniş şeklini, daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilip edilmediğini değerlendirme görevi vermektedir. Dolayısıyla burada söz konusu olan çocukların yetişkinlerle kategorik olarak aynı rejime tabi tutulması değil, ağır suçlarda somut olay adaletinin daha sağlıklı kurulmasıdır.
Araştırma Komisyonumuzun kapsamında 765 çocuk savcısı ve çocuk hâkiminin görüşüne başvurularak gerçekleştirilen saha araştırması katılımcılarının yalnızca yüzde 4,8’inin mevcut mevzuatın çocukları suçtan koruma ve yeniden suç işlemelerini önlemesi bakımından yeterli olduğunu değerlendirdiğini gördük.
Katılımcıların önemli bir kısmı özellikle ağır suçlar ve tekrar eden suç davranışları bakımından yaşa bağlı indirimlerin daha kademeli biçimde düzenlenmesini, belirli hallerde hâkime daha geniş bir değerlendirme alanı tanınmasını ve infaz sisteminin daha etkili hâle gelmesini önermiştir.”
