Kurul’un açılış konuşmasında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 25 Aralık’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla oluşturulan kurul, en hızlı şekilde çalışmalarına başladığına dikkati çekti.
Kurulun, Adalet, Aile ve Sosyal Hizmetler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Gençlik ve Spor, Hazine ve Maliye, İçişleri, Milli Eğitim ve Sağlık Bakanlarımızın yanı sıra, Diyanet İşleri, İletişim, Strateji ve Bütçe ile Türkiye İstatistik Kurumunun Başkanlarından oluştuğunu anımsatan Yılmaz, “Kurulumuza konu alanlarıyla ilgili diğer bakanlar, kamu görevlileri, özel sektör temsilcileri, akademisyenler, meslek kuruluşları, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları davet edilebilmektedir.
Bu kapsamda bugün farklı kurumlardan geniş katılımlı bir toplantı ile Kurul çalışmalarımıza başlıyoruz. Nüfus yapımızı güçlendirecek, doğurganlığı artıracak ve neslimizi sağlıklı biçimde muhafaza etme yönünde politikaların kurumlar arası eş güdüm halinde uygulanmasını sağlayacak Kurul’a Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak bizzat Başkanlık edeceğim.
Kurulumuzu en az 6 ayda bir toplayacağız ve gelişmeleri takip ederek, politikalarımızı ve eylemlerimizi güncelleyeceğiz. Nüfus Politikaları Kurulu, Türkiye’nin demografik geleceğini şekillendiren güçlü bir istişare ve icra mekanizmasıdır. Kurulumuz, sağlıklı bir nüfus yapısı için kısa, orta ve uzun vadeli stratejiler geliştirecektir” ifadelerine yer verdi.
İlk toplantının gündeminde demografik yapı ve nüfus politikalarındaki değişim ve dönüşümler, aile ve gençlik fonu ve doğum yardımları yer aldığını aktaran Yılmaz, “Mevcut veriler; ekonomi, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetler başta olmak üzere tüm sektörlere etki eden büyük çaplı bir dönüşüme işaret etmektedir. 2009 yılından itibaren, Ülkemizdeki doğurganlık hızı ve nüfus artış hızında belirgin bir düşüş gözlemlenmektedir.
Toplam doğurganlık hızı, 2001 yılında 2,38 çocuk iken 2023 yılında 1,51 çocuk olarak gerçekleşmiştir. Yani, bir kadının doğurgan olduğu dönem boyunca doğurabileceği ortalama çocuk sayısı 2023 yılında 1,51 düzeyine gerilemiştir. Bu, tarihimizin en düşük değeridir. Bu durum, doğurganlığın nüfusun yenilenme düzeyinde kritik eşik olan 2,1’in altında kaldığını bize gösteriyor.
Nüfusun kendini yenilemesi için gerekli olan 2,1 eşiğinin üzerinde olan 10 ilimiz kalmış olup, toplam doğurganlık hızının 3’ün üzerinde olduğu tek ilimiz Şanlıurfa’dır. Tüm illerimizde düşüş var. 1,5 düzeyinin altında 51 ilimiz var. Bunun yanında yıllık nüfus artış hızımızda da keskin düşüşler yaşanmış ve 2023 yılında kaba doğum hızı binde 11,2 olarak gerçekleşmiştir.
Çocuk ve genç nüfusumuz azalırken, 65 yaş ve üstü yaşlı nüfusumuz ise 2023 yılında ilk defa yüzde 10’u aşmıştır. Ortalama yaşımız 34’e yükselmiştir. Ülkemizde evlenme oranları ve doğurganlık hızı azalırken; boşanma, ilk evlenme yaşı, ilk anne olma yaşı, tek ebeveynli aile sayısı, yalnız yaşayan birey sayısı ve yaşlı nüfus oranı gittikçe artmaktadır.
Güncel TÜİK verilerine göre, ülkemizde ortalama ilk evlenme yaşı hem erkeklerde hem de kadınlarda yükselmiş, erkekler için 28, kadınlar için 26 olmuştur. Kabine toplantılarımızda Sayın Cumhurbaşkanımız nüfus yapımızdaki bu hayati değişimlere dikkat çekerek, mevcut durumu ‘varoluşsal tehdit, bir felaket’ olarak değerlendirmiştir” diye konuştu.
