Türkiye’nin doğu sınırında yer alan Azerbaycan’a bağlı özerk cumhuriyet Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacı, Türkiye üzerinden sağlanan kesintisiz doğal gaz akışıyla karşılanıyor. Devreye alınan hat sayesinde Nahçıvan’ın en az 30 yıllık doğal gaz ihtiyacı güvenli ve kesintisiz şekilde karşılanmaya devam ediyor.
Türkiye ile Azerbaycan’ın ortaklaşa hayata geçirdiği Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı sayesinde Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nin doğal gaz ihtiyacının tamamı Türkiye üzerinden kesintisiz olarak karşılanıyor. Mart 2025’te resmi açılışı yapılan hat, Nahçıvan’ın enerji arzını güvence altına alırken, bölgenin İran’a olan doğal gaz bağımlılığını da sona erdirdi.
BOTAŞ tarafından inşa edilen 80 kilometre uzunluğundaki Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı, günlük 2 milyon metreküpe kadar doğal gaz taşıma kapasitesine sahip bulunuyor. Yıllık 500 milyon metreküp doğal gaz taşıma kapasitesi bulunan hat, Nahçıvan’da yaşayan yaklaşık 500 bin kişinin doğal gaz ihtiyacını en az 30 yıl boyunca tek başına karşılayabilecek kapasitede hizmet veriyor.
Mart 2025’te gerçekleştirilen açılış töreni, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlendi. Törene Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı. Açılış programında ilk olarak Iğdır-Nahçıvan sınırında bulunan Doğalgaz İletim IV. Bölge Müdürlüğü Dilucu Ana Ölçüm İstasyonu’na canlı bağlantı gerçekleştirildi ve hattın devreye alınmasıyla Türkiye üzerinden Nahçıvan’a doğal gaz akışı resmen başladı.
Azerbaycan’dan çıkan doğal gaz, TANAP ve Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı üzerinden Iğdır’a ulaştırılıyor. Buradan Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı aracılığıyla Nahçıvan’a iletilen gaz, özerk cumhuriyetin doğal gaz ihtiyacının tamamını kesintisiz şekilde karşılıyor. Nahçıvan, 2005 yılı öncesinde Ermenistan’ın bölgedeki enerji hatlarını kesmesi nedeniyle uzun yıllar ciddi doğal gaz sıkıntısı yaşadı.
2005-2025 yılları arasında ise Azerbaycan ile İran arasında yapılan doğal gaz takas (swap) anlaşması kapsamında enerji ihtiyacı karşılandı. Bu sistemde Azerbaycan, Astara üzerinden İran’a doğal gaz verirken, İran da kendi topraklarından Culfa üzerinden Nahçıvan’a gaz ulaştırıyordu. Ancak İran, bu hizmet karşılığında yaklaşık yüzde 15 oranında kesinti uyguluyordu. Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı’nın devreye alınmasıyla birlikte Nahçıvan’ın İran üzerinden sağlanan doğal gaz tedariki tamamen sona erdi. Böylece bölgenin enerji güvenliği doğrudan Türkiye ve Azerbaycan iş birliğiyle sağlanırken, Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacı uzun yıllar boyunca güvenli ve kesintisiz şekilde karşılanmaya devam ediyor. Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı’nın devreye alınmasıyla enerji arzının güvence altına alınmasının ardından doğal gaz, Nahçıvan’ın en ücra yerleşim yerlerine kadar ulaştırıldı. İmar altyapısının bulunmadığı bölgelerde dahi vatandaşlar doğal gaz kullanabiliyor. Nahçıvan’da doğal gaz şebekesi, birçok yerleşim yerinde yer altına değil, yer üstüne döşenen çelik borularla dağıtılıyor.
Mahalle ve sokak girişlerinde ise doğal gaz boruları, yönlendirme tabelalarını andıran özel taşıyıcı sistemler üzerine yerleştirilerek hem düzenli bir görüntü oluşturuyor hem de bakım ve kontrol işlemlerini kolaylaştırıyor. Bu uygulama sayesinde doğal gaz, kent merkeziyle birlikte kırsal ve en uzak yerleşim noktalarına kadar kesintisiz olarak ulaştırılıyor. Konu ile ilgili bir açıklama yapan Iğdır Azerbaycan Evi Derneği Başkanı Serdar Ünsal, “Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması sevindiricidir.
Geçmişte doğal gazın İran üzerinden sağlandığı dönemlerde zaman zaman yaşanan kesintiler Nahçıvan’da sıkıntılara neden oluyordu. Bugün ise doğal gazın Türkiye üzerinden ulaştırılmasıyla Nahçıvan önemli ölçüde rahatlamıştır. Doğal gaz ve elektrik bakımından Nahçıvan’ın artık İran’a bağımlı olmaktan kurtulmuş olması memnuniyet vericidir.
Azerbaycan, ürettiği doğal gazı bugün hem Nahçıvan’a hem de Türkiye’ye ulaştırmaktadır. Bu durum, bölgede Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşlik ve stratejik iş birliğinin daha da güçlendiğini göstermektedir. Türkiye ile Azerbaycan’ın enerji alanındaki bu iş birliği bazı çevreleri rahatsız etse de bizleri sevindirmektedir. Nahçıvan’ın enerji ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanmasını takdirle karşılıyoruz. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşliğin ve iş birliğinin sonsuza kadar devam etmesini temenni ediyoruz.” dedi.
