Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke İttifakı Anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, Genel Kurulu’nda görüşülmeye başlandı. Anlaşmanın uygun bulunduğuna dair ilk madde kabul edildi.
“Bölgede yeni bir Şii-Sünni çatışmasının önüne geçmenin garantisidir”
CHP Grup Başkanı Faik Öztrak teklifin tümü üzerine söz aldı. Anlaşmanın Türkiye’ye NATO dışında, merkezinde kendisinin yer aldığı, yeni bir bölgesel güvenlik yapısı kurma imkanını sunduğunun altını çizen Öztrak, “Doğu-Batı dengesinde yeni bir otonom alan açan bu anlaşma Bu yönüyle de özel bir önem taşıyor. Diğer taraftan, İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın, anlaşmaya katılmaya hazır olduklarını söylemesi, Suriye Dışişleri Bakanı’nın Orta Doğu’nun ortak savunma sistemleri ve caydırıcılık ihtiyacına vurgu yaparak anlaşmaya katılmayı değerlendirdiğini açıklaması, yine Mekke Anlaşması’na taraf ülkelerin Dışişleri Bakanlarıyla, İran Dışişleri Bakanı’nın Tahran’da bir araya gelmeleri ayrıca dikkate değerdir. Mekke Anlaşması’nın ‘savunma ve caydırıcılık’ sınırları içinde kalması, İran’la güvenlik diplomasisinin kopartılmaması, bölgede yeni bir Şii-Sünni çatışmasının önüne geçmenin garantisidir” ifadelerini kullandı.
“Bu çerçevede bu anlaşmaya olumlu oy vereceğimizi söylüyoruz”
CHP olarak duruşlarının net olduğunu vurgulayan Öztrak, “Anlaşmanın ilk maddesinde, taraf ülkelerin egemenlik, sınır ve toprak bütünlüğünün ‘Tehdit edilmesi ve tehlikeye düşmesi’ durumunda bunların bertaraf edilmesi için tüm yöntemlerin kullanılması ifadesi açıklığa kavuşturulmaya muhtaçtır. Tehdit tanımı nedir? Bir ülkenin hangi durumlarda tehlikeye düştüğü kabul edilecektir? Bunlar belirsizdir. Bizim olmazsa olmazımız milletimizin evlatları Mehmetçiğimizin ve Türk Silahlı Kuvvetlerimizin önü sonu belli olmayan maceralara sürüklenmemesidir. Maceradan uzak, rasyonel ve onurlu bir dış politikayı destekliyoruz. Bölgede başka bir gücün güvenlik şemsiyesini istemiyoruz. Türkiye bu dönemin seyircisi değil, Orta Doğu’da güveni ve işbirliğini güçlendiren ortaklıkların, tarafı ve yönlendiricisi olmalıdır. Bu çerçevede bu anlaşmaya olumlu oy vereceğimizi söylüyoruz” dedi.
“Ülkemizin kendi iradesi dışında, kontrolsüz bir sürecin içine çekilmesi söz konusu değildir”
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, anlaşmaya ilişkin kanun teklifine dair AK Parti Grubu adına konuştu. Oktay, “Mekke Anlaşması, taraflardan birine saldırı yapılması durumunda “kapsamlı bir istişare ve objektif değerlendirme mekanizmasının” işletilmesini ve kararların fikir birliğiyle yani ortak kararla alınmasını şart koşmaktadır. Bu doğrultuda, ülkemizin kendi iradesi dışında, kontrolsüz bir sürecin içine çekilmesi söz konusu değildir. Ayrıca, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin çatışmalara katılmak üzere yurt dışına gönderilmesi, ancak Anayasa’mızın 92. maddesi uyarınca TBMM’de kabul edilecek tezkerelerle mümkün olabilir” ifadelerini kullandı.
“Mekke Anlaşması’na göre teröre yönelik yapılacak her türlü destek, sağlanacak mutabakatla belirlenecektir”
Mekke Anlaşması’nın Türkiye’nin güvenliğini tamamlayıcı nitelikte bölgesel bir güvenlik halkası olduğunu belirten Oktay, “Mekke İttifakının; 360 derecelik güvenlik anlayışımızla, terörizmle mücadeleyle ve bölge istikrarıyla tam uyumlu 7/11 olduğu ortadadır. “Bölgesinde sorumluluk üstlenen bir Türkiye profili” tüm ülkelerce memnuniyetle karşılanmaktadır. Keza Bazı vekillerimiz ortak bir terör tanımının olmamasına yönelik eleştirilerde bulunmuşlardır. Malumunuz olduğu üzere herkesin üzerinde mutabık kaldığı ortak terör tanımlamasına sahip çok taraflı bir uluslararası anlaşma mevcut değildir. Böyle bir tanım NATO’nun kurucu anlaşmasında da yer almamaktadır. Mekke Anlaşması kapsamında, teröre yönelik yapılacak her türlü destek, danışmalarla durum ve ihtiyaç tespiti yapılması ertesinde ve taraflar arasında sağlanacak mutabakatla belirlenecektir” diye konuştu.
Teklifin ilk maddesinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan, birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.
