OMÜ Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölüm Başkanı Prof. Dr. İslam Saruhan, son yıllarda Karadeniz’in en büyük sorunları arasında bulunan ve tarım alanlarına büyük zarar veren kokarca zararlısı hakkında değerlendirmelerde bulundu. Kahverengi kokarca popülasyonunun zirve noktasına ulaştığını söyleyen Saruhan, “Doğru kaynaklardan güncel bilgiler edinerek, doğru uygulamaları yaparak ürünümüzü bu zararlının zararından koruyabiliriz” diye konuştu.
“Popülasyonu gittikçe azalacak”
Kahverengi kokarcanın ülkemize ilk girişinin üzerinden 8 yıl geçtiğini belirten ve popülasyonun her geçen yıl artarak zirve noktasına ulaştığını aktaran Saruhan, “Şu anda popülasyonunun pik noktasında olduğunu düşünmekteyim. Çünkü daha önceden bulaştığı ülkelerde böyle bir davranış göstermiştir. Kahverengi kokarca istilacı bir türdür ve girdiği ülkelerde hızla çoğalarak yayılmaktadır. Tamamen yok edilmesi neredeyse imkânsızdır. Fakat alınan önlemlerle ve kahverengi kokarcanın doğal düşmanlarının doğada çoğalması ile zararlının popülasyonu giderek azalacaktır. Şu ana kadar yapılan stratejiler ve yapılacak olan doğru uygulamalar ile kahverengi kokarcanın popülasyonu bu yıllardan itibaren düşüşe geçeceğini tahmin etmekteyim. Kahverengi kokarcanın gittikçe azalarak 8-10 yılda doğal dengeye gelerek mücadelesi kolaylaşacaktır” ifadelerini kullandı.
“Biyolojik mücadele en etkili çözüm”
Kokarcanın ana vatanının Çin, Japonya ve Güney Kore olduğunu söyleyen Saruhan, bu bölgelerde yeteri kadar samuray arı bulunduğu için sıkıntı çıkarmadığını aktardı. Türkiye’de de çok fazla samuray arı salındığının altını çizen Saruhan, “Kahverengi kokarca ile mücadelede çevre şartları, zararlıların biyolojisi ve bitkilerin gelişme dönemleri göz önüne alınarak planlandığı zaman etkili olmaktadır. Birçok ülkede samuray arıcığı üretim ve salımı yapılmaktadır. Türkiye samuray arıcığını ithal etmiş olup bu adımı başarı ile yürütmektedir. Samuray arıcığının doğal denge içinde kahverengi kokarcayı önemli oranda kontrol altına alabilmesi için yöntem başarı ile uygulandığı takdirde tahminen 10 yıl gibi bir sürenin geçmesi gerekmektedir” şeklinde konuştu.
Çiftçilerin alması gereken önlemler
Çiftçilerin kokarca ile mücadele kapsamında alacağı önlemleri açıklayan Saruhan, ayrıca sık yapılan hatalar olduğunun da altını çizdi. Saruhan, şu bilgileri verdi: “Üreticiler sırasıyla kahverengi kokarcayı ürününde yeteri sayıda gördüğünde kimyasal mücadeleye başlamalıdırlar. Ruhsatlı ilaçları uygun zaman ve dozda kullanmalıdırlar. Kahverengi kokarca ile mücadele ederken doğal dengeyi bozacak işlemlerden kaçınmalıdırlar. Kahverengi kokarca hakkında uzman kişi ve kuruluşlardan doğru bilgi edinmelidirler.”
Çok sık yapılan hatalara da dikkat çeken Saruhan, “Çiftçiler kokarca ile mücadelede hata da yapabiliyor. Öncelikle hasat edilmiş ürünlerde ve kışlaklarda kapalı alanlarda zararlıya karşı kimyasal kullanmamalıdırlar. Özellikle kokarcaların yumurtlama döneminde. Aksi takdirde önlem yerine tehlikeyi daha da büyütebilirler” açıklamasında bulundu.
Kokarcayı sabunlu suda mı bırakmalıyız
Son zamanlarda yayılan “Kokarcayı öldürmeyin, süpürgeyle çekip sabunlu su dolu kap içerisinde bırakın” iddiasını da değerlendiren Prof. Dr. İslam Saruhan, “Sanırım burada kastedilen kışlamak için eve giren kahverengi kokarcalar. Bunun için şunu söyleyebilirim: Kahverengi kokarca özellikle sonbahardan itibaren salgıladığı toplanma feromonu nedeniyle bir araya gelmekte ve kışlamak için evlere ve barınaklara girmektedir. Bu aşamada tüm dünyada erginlerin toplanarak (el ile, süpürülerek veya elektrik süpürgesi ile) mekanik olarak imha edilmesi (buradaki imha edilme zararlıyı öldürmek anlamındadır; toprağa gömülebilir, sabunlu su içinde öldürülebilir, ezilebilir ve benzeri uygulamalar) hem evlerde zararlının bulunması nedeniyle doğabilecek rahatsızlığı gidermek hem de genel popülasyonu düşürmede yardımcı olması amacıyla uygulanmaktadır” ifadelerini kullandı.
İslam Saruhan ayrıca ülke genelinde kahverengi kokarca ile mücadelenin önemli aşama kaydettiğini de sözlerine ekledi.
