Milliyetçi liderlerden ortak mutabakat
Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill ve Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald, Cardiff’teki görüşmenin ardından ortak açıklama yaptı.
Liderler, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın geleceğine Westminster hükümetinin değil, bu ülkelerde yaşayan halkların karar vermesi gerektiğini savundu.
İmzalanan mutabakat metninde, hiçbir Westminster hükümetinin halkların kendi geleceğini belirleme hakkını engelleyemeyeceği vurgulandı. Ülkelerin anayasal geleceklerine ilişkin farklı görüşlere sahip olduğu belirtilirken, her birinin kendi yöntemini ve zamanlamasını belirleyeceği ifade edildi.
Referandum çağrısı
İskoçya Başbakanı John Swinney ile Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill, ortak basın toplantısında anayasal gelecek konusunda referandum yapılması yönündeki taleplerini dile getirdi.
Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth ise bağımsızlık referandumu için henüz bir tarih vermedi. Plaid Cymru, daha önce 2030’daki bir sonraki Galler Parlamentosu seçimine kadar referandum düzenlemeyeceğini açıklamıştı.
Ap Iorwerth, Westminster sisteminin işleyişine yönelik eleştirilerin giderek arttığını belirterek yetkinin halka ve yerel topluluklara daha fazla yaklaştırılması gerektiğini söyledi.
Galler’in geleceğini belirleyebilmesi için daha fazla yetki ve kaynağa sahip olması gerektiğini savunan ap Iorwerth, referandum tarihinin halkın ikna olduğu noktada gündeme geleceğini ifade etti.
Swinney: Tarihi bir dönüm noktası
İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney, son seçimlerin ardından ortaya çıkan siyasi tablonun Birleşik Krallık’ın anayasal geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu söyledi.
Swinney, İskoç halkının kendi geleceğini tayin etmesinin vazgeçilmez bir hak olduğunu belirterek, Başbakan Andy Burnham’ı “Birleşik Krallık’ın son başbakanı” olarak nitelendirdi.
Yeni bir bağımsızlık referandumu yapılması halinde tercihini Birleşik Krallık’tan ayrılma yönünde kullanacağını belirten Swinney, İskoç halkının da karar verme hakkına sahip olması gerektiğini savundu.
İskoçya’da 2014 yılında yapılan bağımsızlık referandumunda seçmenlerin yüzde 55’i Birleşik Krallık’ta kalma, yüzde 45’i ise bağımsızlık yönünde oy kullanmıştı.
Sinn Fein: Geleceğimize karar verme hakkımız var
Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald, Cardiff’teki görüşmeyi “tarihi” olarak nitelendirdi.
McDonald, İrlanda’nın geleceğine ilişkin kararın halk tarafından verilmesi gerektiğini savunarak referandum hakkının tartışma dışı bırakılamayacağını söyledi.
Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill ise İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın farklı öncelikleri bulunduğunu ancak Westminster yönetiminin kendi ülkelerinin halklarının çıkarlarına yeterince hizmet etmediği konusunda ortaklaştıklarını belirtti.
Kuzey İrlanda’da başbakan ve başbakan yardımcısı eşit yetkilere sahipken, Demokratik Birlik Partili (DUP) Başbakan Yardımcısı Emma Little-Pengelly, O’Neill’ı makamını siyasi amaçlarla kullanmakla suçladı.
İskoçya ve Galler’den ayrı iş birliği anlaşması
Ortak mutabakatın ardından John Swinney ile Rhun ap Iorwerth, İskoçya ve Galler hükümetleri arasında ayrıca bir iş birliği anlaşması imzaladı.
Anlaşma kapsamında iki hükümetin, Birleşik Krallık’ın finansman sistemi ve anayasal yetkiler konusunda daha adil bir düzenleme yapılması için Londra yönetimine birlikte baskı uygulaması planlanıyor.
İskoçya ve Galler ayrıca çocuk yoksulluğuyla mücadele ve Avrupa Birliği ile ilişkilerden elde edilebilecek fırsatların artırılması gibi konularda ortak çalışmalar yürütecek.
Londra’dan birlik mesajı
Birleşik Krallık hükümeti ise ülkenin siyasi bütünlüğünden yana olduğunu açıkladı.
Hükümet, Başbakan Andy Burnham’ın Birleşik Krallık’ın dört parçasında da değişim sağlamaya kararlı olduğunu ve siyasi birliğe güçlü biçimde inandığını belirtti.
Burnham daha önce İskoçya’da ikinci bir bağımsızlık referandumu için açık bir toplumsal destek oluşması halinde konunun değerlendirilebileceğini söylemişti. Ancak daha sonraki açıklamalarında yeni bir İskoçya referandumunun şu aşamada “gündem dışı” olduğunu ifade etmişti.
Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ile İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderlerinin gelecek ay bir araya gelmesi bekleniyor.
