Kadın kooperatiflerinin üretimden markalaşmaya, kurumsal kapasiteden pazara erişime kadar güçlenmesini destekleyen KooPro Projesi’nin pilot döneminin tamamlanması dolayısıyla kapanış programı gerçekleştirildi. Programa Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, KADEM Yönetim Kurulu Başkanı Av. Dr. Canan Sarı ile kamu kurumları, özel sektör ve paydaş kuruluşların temsilcileri katıldı. Pilot dönem kapsamında 15 kadın kooperatifine eğitim, danışmanlık ve uygulamalı destek sağlandı. Ayrıca 8 kadın kooperatifine toplam 1 milyon 200 bin lira hibe desteği verildi. Program kapsamında oluşturulan “KooPro Ürün ve Hikaye Bahçesi”nde kadın kooperatiflerinin ürettikleri ürünler ile üretim süreçlerine ilişkin hikayeler ziyaretçilerle buluşturuldu. Katılımcılar stantları gezerek kooperatiflerin faaliyetleri hakkında bilgi aldı.
“Kadın kooperatiflerine pozitif ayrımcılık yapmalarını sağladık”
Programda konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, “Sürdürülebilirlik noktasında da eğitim, tanıtım ve pazarlama çalışmalarıyla daima yanınızda olduğumuzu Bakanlık olarak göstermektir. Burada önemli bir hamle de şu oldu; ürettiğiniz ürünlerin barkod ücretlerinde GS1 Vakfı ile yapılan protokolle yüzde 50 ücret indirimi sağlandı. Burada da size bir avantaj sağlanmış oldu. Geçen yıl kooperatifçilik yılında önemli bir hamlemiz Sayın Cumhurbaşkanımız açıklamıştı hatırlarsanız; KGF (Kredi Garanti Fonu) ve Türkiye Esnaf Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatif Birlikleri TESKOMB arasında bir protokol yapıldı. 4,5 milyar liralık bir kredi paketi kadın kooperatiflerinin hizmetine sunuldu. Diğer taraftan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızla birlikte engelli ve gençlerin bu kooperatifçilik çalışmalarına katılımını teşvik için Sosyal Kooperatifçilik Kanun Taslağı hazırlandı. Burada yine çok önemli bir desteğimiz şu oldu; büyük marketler ve mağazalarda kadın yöresel ürünler için yüzde 1 raflarda yer alma şartı var. Ve bunu biz getirdik. Bu yüzde 1’in içinde kadın kooperatiflerinden de ürün alınması uygulamasını başlattık. Böylece kadın kooperatiflerinin ürettiği ürünler artık büyük marketlerde rahatça yer alabilecek. Bu önemli bir pazar imkanı. Çünkü kadın kooperatiflerinin uygulamada baktığımızda gördüğümüz başlangıç çok iyi gidiyor; projelendirme, üretime geçme, Ticaret Bakanlığı’nın destekleriyle üretime başlama. Bir müddet sonra pazarlama ve tanıtımda ve pazar, ürünler için pazar bulmada sıkıntılar oluyor. Bu noktada biz özellikle e-ticaret firmalarına da konuşarak onların da kadın kooperatiflerinden ürün almaları ve özellikle de komisyon noktasında kadın kooperatiflerine pozitif ayrımcılık yapmalarını sağladık” dedi.
“Kadın kooperatiflerine destek noktasında ciddi artışlar oldu”
Bakan Bolat, “Yaptığımız protokolle Türkiye’nin 5 büyük e-ticaret grubu ile Ticaret Bakanlığı’nın protokolü sonucunda kadın kooperatiflerini e-ticaret yoluyla destekleme protokolü imzalandı. Buna göre; Bir kere ücretsiz bu e-ticaret firmalarına kaydolabileceksiniz. İkincisi, ilk 6 ay boyunca yaptığınız satışlarda e-ticaret firmalarının alacağı komisyon oranı sadece yüzde 0, 4,5 yıl boyunca da sadece yüzde 1 komisyon ödeyeceksiniz sattığınız ürünler için. Böylece mağazalar, marketler ve e-ticaret platformlarında size önemli pazar kanalları sağlanmasında gerekli altyapıları biz hazırladık. Siz artık o kanallardan içeri gireceksiniz. Sıkıntı çıkaran varsa, kurallara uymayan varsa Genel Müdürümüz, ekibi buradalar. O konuda bizleri bilgilendireceksiniz. Kadın kooperatiflerine destek noktasında biliyorsunuz ciddi artışlar oldu. 2023 yılında bu rakam yani işe ilk başlama desteği; makine, demirbaş alımı vesaire 200 bin liraydı. Bakın 3 yıl geçti, bu rakam 1 milyon lira oldu şimdi. Sayın Cumhurbaşkanımızın geçen yılki müjdeleri arasında bu da vardı. Ve 2023’te 200 bin lira, 2024’te 400 bin lira ve 2025 yılı sonunda 1 milyon lira olarak bu rakam yükseltildi. Fuarlara, sergilere katılacaksınız; 60 bin lira olan hibe desteği 150 bin liraya çıkarıldı. Ve çalıştıracağınız iş gücü için, nitelikli personel için 1 personel için yıllık 420 bin lira, 2 personel için de 840 bin liraya kadar istihdam desteği alabileceksiniz. Bunlar 1 yıl için, ilk kuruluş yılı için verilen destekler. 4 yıl tamamlandıktan sonra tekrar başvurma hakkınız oluyor” ifadelerini kullandı.
“Kadın kooperatifleri ihracat yapmaya da başladılar”
2020’de başlayan KOPDES (Kadın Kooperatiflerini Destekleme Programı) çerçevesinde 1342 kadın kooperatifi olduğunu söyleyen Bolat, “Bunlardan 5 yılda, 2020-2025 arasında 848 kooperatifin 907 projesine 151,5 milyon lira hibe desteği verilmiş durumdayız. Ve 2026 yılında da, bu yıl 8 ayda 54 ilimizden başvurular alındı. 115 kooperatifimizin 126 projesi için de yaklaşık 65 milyon lira hibe desteği kararı verildi. İşte Türkiye Yüzyılı’nda kadınların da güçlenmesi, üretim faaliyetinde yer almalarını desteklemek amacıyla Kadın Kooperatifi Destekleme Programı bu şekilde olumlu olarak ilerliyor. Sivil toplumdaki paydaşlarımızın bu alanda Bakanlığımızla iş birliği yapması bizi çokça memnun ediyor, sevindiriyor. Çünkü sahada sizlerin koordinasyonuyla yapılan faaliyetler bizim yasal düzlemde ve kurumsal olarak aldığımız karar ve uygulamaların sahaya yansımasında çok önemli fayda sağlıyor. Kadın kooperatifleri ihracat yapmaya da başladılar. Burada da mikro ihracat desteklerimiz var, bu noktada onların yanındayız. İhracat yapan kadın kooperatif sayısı 2019’da 12’ydi. 2025 yılında 55’e yükseldi. Bu artıştır ama yeterli bir artış değildir. Ticaret Bakanlığımızın İhracat Genel Müdürlüğü emrinizdedir. Lütfen başvurursunuz. Genel Müdürümüz ve ekibi sizi İhracat Genel Müdürlüğü e-mikro ihracat bölümleriyle, e-ihracat destekleri bölümleriyle mutlaka irtibatlandıracaktır. Bu konuda açık davette bulunuyoruz” şeklinde konuştu.
“İhracatın içinde kadın çalışanların çok büyük bir katkısı var”
İhracat rakamlarının çok sevindirici olduğunu aktaran Bolat, “Sadece 64 milyon dolar ihracat yapan kooperatiflerimiz, 2025 yılında 96 milyon dolara, yaklaşık 100 milyon dolara ihracatlarını yükselttiler. Bu yıl Ağustos itibarıyla de toplam ihracat kooperatiflerimiz tarafından 74 milyon doları aşmış durumda. İhracatımızda sağlanan genel başarı ki Ağustos sonu itibarıyla 8 ayda 185 milyon milyar dolara yükseldik. Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos aylık ihracat rekorları kırıldı ve Ağustos itibarıyla yıllıklandırılmış olarak da 280,3 milyar dolara yükseldik. Hedefimizi gerçekleştirmeye ramak kaldı, onu da bu ay Allah’ın izniyle tamamlayacağız. İhracatın içinde kadın çalışanların çok büyük bir katkısı var, bunu paylaşmak istiyorum. 2013 içinde toplam ihracatta kadın çalışanların katkısı yüzde 20,5 iken 2025 itibarıyla yüzde 23,5’e yükselmiştir, 3 puan bir artış olmuştur. Yüksek ve orta yüksek teknolojili ürün ihracatımızda kadın çalışanların payı aynı yıl, 2013’te yüzde 15,8 iken 2025’te yüzde 20,2’ye yükselmiştir. Zaten orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatının da toplam ihracatımızdaki payı 20 yılda yüzde 30’dan yüzde 43,5’e yükselmiştir. 2025 yılında 837 bin kişilik çalışan sayısı artışının yüzde 49’unu kadınlar oluşturmuştur. Ve Haziran 2026 itibarıyla Türkiye’de kadınlarda işsizlik oranı yüzde 9,9 ile son 166 ayın en düşük seviyesinde gerçekleşmiştir. Biz kadınlarımızın sadece üretime katılmasını değil; ürettiği değerin sahibi olmasını, ekonomik hayatta güçlü aktör olmasını, kooperatifçilik ekosisteminin de etkin paydaşı olmasını çok önemsiyoruz. Özellikle gıda ve tarım ürünlerinde üretici birliklerinin sayısının artması; aslında gıda enflasyonu dediğimiz, gıda ürünlerindeki fiyat artışlarının aşağı doğru çekilmesinde de aradaki aracı katman sayısının azalmasını sağlayarak önemli bir fayda da sağlayacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
“Destek bizden, çalışmak sizden”
Bakan Bolat konuşmasını şöyle tamamladı:
“Kadın kooperatiflerini Genel Müdürlük kurmaylarımız ziyaret ediyorlar. Onlara destek oluyorlar, koordine ediyorlar çalışmalarını. Talep ve beklentilerini dinliyorlar ve biz iki yılda bir de Kadın Kooperatifleri Fuarı’nı gerçekleştiriyoruz. Aralık 2024’te Gaziantep’te, geçen sene Ağustos 2025’te Erzurum’da Kadın Kooperatifleri Fuarı’nı düzenledik. Çok sayıda, yüzlerce kadın kooperatifleri bu fuarlara katıldılar. Onlar için bu fuarlar önemli bir pazar, pazarlama imkanı. Biz de bakanlık olarak sponsorluklar yoluyla kadın kooperatiflerimize bir maddi yük oluşturmadan bu fuarlara katılmalarını sağlıyoruz. Bu uygulamamız devam edecek. 2027 yılı ilkbaharında da inşallah İstanbul’da bu sefer Kadın Kooperatifleri’nin büyük buluşmasını gerçekleştireceğiz. Kadın kooperatiflerini güçlendirme programı, çok değerli sivil toplum kuruluşlarıyla yapılan iş birlikleri ve kadın kooperatiflerinin hangi mekanizmalar ve modüllerle desteklendiği konusundaki bilgileri sizlerle paylaştım. KADEM’in iki yıldan bu yana kadın kooperatifleri konusunu güçlü bir şekilde destekleyip KADEM-KOP diye büyük bir projeyi başarıyla yürütmesi ve tamamlaması çok takdire şayan. Çok teşekkürler ediyoruz bakanlık olarak, hükümet olarak. Bu çalışmaların devamı konusunda hazır olduğumuzu ifade etmek istiyorum ve kadın kooperatiflerinin güçlenip büyümesi için elimizden gelen bütün destekleri yeni mekanizmalarla da ortaya koymaya çalışıyoruz. Destek bizden, çalışmak sizden. Ve birlikte inşallah kadınların ekonomik hayattaki, üretim hayatındaki gücünün, katkılarının artması da en önemli, en büyük dileklerimiz arasında.”
Program, aile fotoğrafı çekimiyle sona erdi.
