Yüz yılı aşkın süredir dünya genelinde kullanılan standart bir bilimsel yöntem olan kuş halkalama çalışmaları sayesinde; kuş türlerinin göç stratejileri, konaklama ve kışlama alanları, üreme bölgeleri, yaşam süreleri ve hayatta kalma oranları hakkında önemli veriler elde ediliyor.
Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü tarafından 2025 yılında gerçekleştirilen kuş halkalama çalışmalarına ilişkin ‘Türkiye Ulusal Halkalama Çalışmaları 2025 Raporu’ hazırlanırken, rapordaki veriler İHA muhabiri tarafından derlendi.
Hazırlanan raporda, Türkiye’nin kritik göç yolları üzerinde bulunan kuş popülasyonlarının korunması ve bilimsel olarak izlenmesine yönelik önemli bulgular ortaya konuldu. DKMP Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar, binlerce kuşun göç stratejileri ve yaşam döngülerinin belirlenmesini sağladı.
En çok halkalama Iğdır’da yapıldı
Geçen yıl 3 halkalama istasyonunda toplam 179 farklı türden 34 bin 360 birey halkalandı. Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi, en fazla türün gözlemlendiği ve en çok kuşun halkalandığı istasyon oldu. En fazla halkalanan türler arasında ilk beşte karabaşlı ötleğen, kızılgerdan, çıvgın, söğütbülbülü ve boz ötleğen yer aldı.
Genel Müdürlük tarafından yürütülen koruma ve kontrol faaliyetleri kapsamında el konulan ve doğaya dönmesi uygun görülen kuşlara da halkalama işlemi uygulandı. Bu çerçevede 22 farklı türden 100 kuş, tedavi süreçlerinin ardından halkalanarak yeniden doğaya kazandırıldı.
Halkalandıktan 8 yıl sonra Türkiye’de
Aynı zamanda 2025 yılında 13 türden 31 kuşa ait geri bildirim verisi elde edildi. En eski geri bildirim, 2017 yılında İsrail’de halkalanan bir küçük sumruya ait oldu. Söz konusu birey, halkalandıktan yaklaşık 8 yıl sonra Türkiye’de canlı olarak gözlemlendi.
Uzak mesafeden gelen bildirim
En uzak mesafeden elde edilen geri bildirim ise 2024 yılında Sinop’ta halkalanan bir leyleğe ait oldu. 12 Haziran 2024 tarihinde Sinop’un Saraydüzü ilçesinde halkalanan leylek, 9 Mart 2025 tarihinde yaklaşık 7 bin 182 kilometre uzaklıktaki Güney Afrika Cumhuriyeti’nde canlı olarak gözlemlendi.
Türkiye’de Iğdır Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi, Ankara Eymir Kuş Halkalama İstasyonu ile Boğazkent Uygulamalı Çevre Eğitimi ve Kuş Halkalama İstasyonu’nda yürütülen bu çalışmalar; Türkiye’nin kuş bilimi ve doğa koruma alanında uluslararası düzeydeki katkılarını güçlendirirken, yerel halk ve öğrencilerde doğa bilincinin gelişmesine de katkı sağlıyor.
