Dünyada koronavirüs salgınının olumsuz etkileri nedeniyle gıda fiyatlarındaki gerileme eğilimi hızlanırken, Türkiye’de bunun tersi bir tablo söz konusu.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün gıda fiyatları endeksi mayıs ayında bir önceki aya göre 3,1 puan gerileme kaydederek, Aralık 2018’den bu yana en düşük aylık ortalamaya işaret etti.
Yıllık değişime bakıldığında ise küresel gıda enflasyonunun ekside olduğu görülüyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre gıda enflasyonu yüzde 6,5 gerileme kaydetti.
Deutsche Welle Türkçe’de yeralan habere göre, Türkiye’de ise resmi istatistik kurumunun verileri mayısta gıda enflasyonunun sürdüğünü gösterdi. Buna göre mayısta gıda fiyatları yıllık olarak yüzde 12,9 arttı. Böylelikle Türkiye’de yıllık gıda enflasyonu dokuz ayın en yüksek seviyesini gördü.
SALGIN SÜRECİNDE MAKAS DAHA DA AÇILDI
Küresel gıda fiyatları ile Türkiye gıda fiyatları arasındaki makas, koronavirüs salgını süresince daha da açıldı. Küresel olarak koronavirüsün talep üzerinde yarattığı baskı fiyatların yönünü aşağıya çevirmesine neden olurken, Türkiye’de birçok ürün grubunda talep düşerken, gıdada talebin seyrini koruması fiyatların yukarı gitmesine neden oldu.
Verilere göre 2019 yılının sonunda küresel gıda enflasyonu ile Türkiye gıda enflasyonu arasındaki makas tamamen kapanırken salgının küresel olarak etkilerinin güçlü şekilde hissedildiği şubat ayında bu fark üç puan oldu. Söz konusu makas nisan ayında 14 puana, mayıs ayında ise 19 puana çıktı.
Türkiye’de bu dönemde özellikle işlenmemiş gıdada fiyatların yükseldiği görüldü. Türkiye’de ilk vakanın açıklandığı mart ayından sonra sebze ve meyve fiyatlarında artış dikkat çekti. Mayıs ayında fiyatları en çok artış kaydeden ürünler çilek, havuç ve elma oldu.
MAİYET ARTMASI VE İTHALAT FİYATI YUKARI ÇEKİYOR
Uzmanların değerlendirmelerine göre Türkiye’de gıda fiyatlarını yukarı çeken unsurların başında üretim ve lojistik maliyetlerinin artması geliyor. Koronavirüs süresince üretimin bazı süreçlerindeki kalemlerde yaşanan artış, tarladan sofraya uzanan zincirde fiyatların artmasına da neden oldu.
Tarım uzmanı gazeteci Ali Ekber Yıldırım’a göre bu süreçte Türkiye’nin gıda ithalatına devam etmesi de fiyatların yukarı çıkmasına yol açtı. Türkiye’nin birçok ürün grubunda net ithalatçı olduğunu söyleyen Yıldırım, Türkiye’de gıda ithalatında bir miktar azalma olsa da ithalatın daha pahalı bir hale geldiğini açıkladı.
Doların, Türk Lirası karşısında salgın süresince hızla artış kaydetmesi ve rekor seviyelerini görmesi ithalat tarafındaki maliyetlerin yükselmesine neden olmuştu.
HALCİLERE GÖRE SEBZE MEYVE FİYATLARINDA MAKAS AÇILMIYOR
Türkiye’de yaş meyve sebze ticaretinin önemli aktörlerinden biri olan halciler ise Türkiye’deki sebze ve meyve fiyatlarının dünyadaki ortalamalara kıyasla yüksek olmadığını savunuyor.
Gıda fiyatlarındaki son tabloyu değerlendiren Türkiye Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan son dönemde özellikle yaş meyve ve sebze tarafında fiyatlarda gerileme eğiliminin söz konusu olduğunu belirtti.
