Samsun’da yarım asrı aşkın süredir faaliyet gösteren Doğa Koruma ve Millî Parklar 11. Bölge Müdürlüğüne bağlı Gelemen Sülün Üretim Merkezi, nesli azalan Kafkas sülününün popülasyonunu artırmak amacıyla yürüttüğü çalışmalarla dikkat çekiyor. Doğaya bırakılmadan önce yaklaşık 16-18 hafta boyunca yetiştirilen sülünler, doğal yaşam alanlarına kazandırılırken kahverengi kokarcayla mücadelede de alternatif bir yöntem olarak değerlendiriliyor. Üniversitelerle yapılan çalışmalar sonucunda sülünlerin kahverengi kokarcayla beslendiğinin belirlenmesiyle birlikte üretim merkezinin çalışmaları tarımsal zararlılarla mücadeleyi de kapsıyor.
“Sülünler kokarcayla besleniyor”
Doğa Koruma ve Millî Parklar 11. Bölge Müdürü Resul Doğan, kahverengi kokarcayla mücadelede sülünlerin kullanılmasına yönelik üniversitelerle çalışmalar yürütüldüğünü belirterek, “Son yıllarda kahverengi kokarca, özellikle Doğu Karadeniz’de tarım alanlarına, bölgemizde ise ağırlıklı olarak fındığa ciddi zarar veriyor. Bununla ilgili Tarım ve Orman Bakanlığımızın biyolojik mücadele kapsamında ciddi çalışmaları var. Sülünleri doğaya salıyoruz. Sülün de yabani bir hayvan ve doğada böceklerle, larvalarla ve tohumlarla besleniyor. Biz de sülünlerin kahverengi kokarcayla mücadeleye katkı sağlayıp sağlayamayacağı konusunda üniversitedeki hocalarımızla çeşitli çalışmalar yaptık. Denemeler gerçekleştirildi ve üniversitedeki hocalarımız tarafından sülünün kokarcayla beslendiği tespit edildi” dedi.
“Daha çok fındık arazilerine uygun yerlerde gerçekleştiriyoruz”
Sülünlerin kokarcayla biyolojik mücadele kapsamında uygun alanlara yerleştirildiğini ifade eden Doğan, “Bu tespitin ardından sülünleri biyolojik mücadelenin, özellikle de kahverengi kokarcayla mücadelenin bir parçası olarak sahaya yerleştirmeye başladık. Bu işlemleri daha çok fındık arazilerinde, sulak alanlarda ve ormanlara bitişik, sülünün habitatına uygun bölgelerde gerçekleştiriyoruz” diye konuştu.
“392 binin üzerinde sülün üretildi”
Gelemen Sülün Üretim Merkezi’nin kuruluşundan bugüne kadar 392 binin üzerinde sülün üretildiğini belirten Doğan, “Sülün üretim istasyonunun kuruluşundan günümüze kadar sürecini özetleyecek olursak, doğada azalan Kafkas sülünü popülasyonlarını desteklemek ve çoğalmalarını sağlamak amacıyla bu istasyon 1969 yılında Tekkeköy’de kuruldu. İlk anaçlar, doğadan yakalanan bireylerden oluşturuldu ve burada çoğaltılmaya başlandı. Süreç günümüze kadar devam etti. 1969 yılında kurulan tesiste, elimizdeki istatistiklere göre bugüne kadar 392 binin üzerinde sülün üretimi yapıldı. Samsun ilimizde de bu kapsamda 67 bin sülün doğaya salındı. Diğer bireylerin ise sülünün doğal yaşam alanı olan, Sinop’tan Gürcistan’a kadar uzanan Doğu Karadeniz hattındaki uygun habitatlara yerleştirilmesi sağlandı” şeklinde konuştu.
“Yaklaşık 16-18 haftalık oluncaya kadar yetiştiriyoruz”
Sülünlerin üretim sürecine ilişkin bilgi veren Doğan, “İstasyona getirilen anaçlardan yumurta alımı gerçekleştiriliyor. Mart ayının ortalarından haziran ayına kadar sülünlerin yumurtlama ve üreme dönemi oluyor. Burada toplanan yumurtaları, kuluçka makinesi dediğimiz makinelere yerleştiriyoruz. Yumurtalardan çıkan yavruları parti parti alarak öncelikle içeride bulunan büyütme kafeslerine yerleştiriyoruz. Hayvanlar zaman içinde büyüdükçe aşamalı olarak farklı alanlara alınıyor. Sülünleri biyolojik bağımsızlıklarını kazanana kadar, yaklaşık 16-18 haftalık oluncaya kadar yetiştiriyoruz. Yani 3-4 aylık bir sürenin ardından uygun habitatlara yerleştirme işlemlerini gerçekleştiriyoruz” ifadelerini kullandı.
“Üretim kapasitesi yıllık 15 bine çıkacak”
2026 yılında 3 bin 500 sülünün doğaya salındığını belirten Doğan şunları söyledi:
“2026 yılında bize verilen üretim ve salım programı 3 bin 500 bireydi. Bu programı tamamladık. Bunların 2 bin 900’ü Ordu’nun çeşitli ilçelerinde, kahverengi kokarcayla biyolojik mücadele amacıyla belirlenen alanlara yerleştirildi. 600’ünü de bu yılki program kapsamında Samsun’da doğaya saldık. Tesisimiz 1969 yılında kuruldu ve artık eski bir tesis. Mevcut kapasitesi, ihtiyaçları ve talepleri karşılayacak durumda değil. Bu nedenle Bakanlığımız ve Genel Müdürlüğümüz bünyesinde yeni bir tesisle ilgili çalışma sürecimiz var. Daha önce Terme’de yapımına başlanan ancak henüz tamamlanmayan üretim istasyonumuz için önümüzdeki yıl inşallah yatırıma başlayacağız. Bütçesinin de tamamlanacağı yönünde söz aldık. Tesis tamamlandığında yıllık üretim kapasitemizi 15 bine çıkaracağız. Böylece Doğu Karadeniz’de talep edilen bölgelere daha fazla sülün yerleştirme imkânımız olacak.”
