Antalya’nın Kemer ilçesinde, su altı canlı çeşitliliğiyle dikkati çeken Üç Adalar bölgesi, Akdeniz açısından önemli bir tür tespitine sahne oldu. Bölgede faaliyet gösteren bir dalış okulunda görevli eğitmen tarafından çekilen görüntülerde, Batı Atlantik kökenli inek burunlu vatoz görüldü. Görüntülerin ulaştırıldığı Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, yaptığı incelemede canlının bilimsel adı “Rhinoptera bonasus” olan inek burunlu vatoz olduğunu belirledi.
Türün Akdeniz’de daha önce kayıt altına alınmadığını belirten Prof. Dr. Gökoğlu, Üç Adalar’da gerçekleştirilen görüntülemenin Akdeniz açısından ilk tespit olma özelliği taşıdığını söyledi. Gökoğlu, türün doğal dağılım alanının ağırlıklı olarak Batı Atlantik olduğunu, Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Arjantin kıyılarında görüldüğünü ifade etti.
“Akdeniz’de ilk defa tespit ediliyor”
İnek burunlu vatozun Akdeniz’de bulunan aynı familyaya ait yerli türden bazı özellikleriyle ayrıldığını anlatan Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, “Genel olarak inek burunlu vatoz şeklinde adlandırdığımız bir tür. Bu familyanın Akdeniz’de yerli bir türü bulunuyor. Ancak yeni tespit edilen bu tür daha çok Batı Atlantik’te; Amerika, Arjantin ve Meksika kıyılarında görülüyor. Bizim diğer türümüzden biraz farklı. Vücut yüzeyi kahverengi ve kadifemsi bir renge sahip. Bir dalış okulunda çalışan eğitmen bunun videosunu Üç Adalar bölgesinde çekmiş. Bu tür Akdeniz’de ilk defa tespit ediliyor. Biz de bu tespiti bilim camiasına duyuracağız” dedi.
Türün yalnızca Türkiye kıyılarında değil, Akdeniz’in tamamında ilk kez kayıtlara geçtiğinin altını çizen Gökoğlu, “Daha önce Türkiye’nin farklı bir bölgesinde görülmedi. Sadece Türkiye’de değil, Akdeniz’de ilk defa görüntüleniyor. Dolayısıyla Antalya Körfezi’nde de ilk defa tespit edilmiş oluyor. Türün dağılım alanı daha çok Batı Atlantik; Amerika, Meksika ve Arjantin kıyılarıdır” ifadelerini kullandı.
Üç Adalar farklı türlerle dikkat çekiyor
Üç Adalar bölgesinde zaman zaman Akdeniz için sıra dışı kabul edilen farklı deniz canlılarıyla karşılaştıklarını dile getiren Gökoğlu, bölgenin su altı canlı çeşitliliği bakımından önem taşıdığına dikkati çekti. Daha önce vahu balığının da aynı bölgede tespit edildiğini hatırlatan Gökoğlu, “Üç Adalar bizi heyecanlandırıyor. Zaman zaman bu bölgede değişik türleri görüyoruz. Daha önce de vahu balığı o bölgede tespit edilmişti. Bu da farklı bir tür olarak karşımıza çıktı” diye konuştu.
Akdeniz’in yerli vatozlarının yakın zamanda Antalya’nın doğu kıyılarında sürü halinde görüntülendiğini belirten Gökoğlu, “Geçtiğimiz günlerde yerli türün bir sürüsü Boğazkent, Ilıca, Manavgat ve Denizkent arasındaki bölgede görüntülenmişti. Üç Adalar’da görüntülenen canlı da aynı familyaya ait ancak farklı bir tür. Şu anda Akdeniz’de bu türe ait tespit edilen tek örnek bu” dedi.
“Küresel ısınmanın ve Akdeniz’deki değişimin göstergesi”
Atlantik kökenli bir türün Akdeniz’de görülmesini küresel ısınma ve deniz ekosisteminde yaşanan değişimlerle ilişkilendiren Gökoğlu, deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın türlerin dağılım alanlarını etkilediğini söyledi. Gökoğlu, “Bu türleri görmemizin nedenlerinden biri küresel ısınma ve Akdeniz’de meydana gelen değişikliklerdir. Bunlar küresel ölçekte yaşanan ısınmanın göstergeleri. Denizlerde meydana gelen değişimlerle birlikte farklı bölgelerde yaşayan türleri Akdeniz’de de görmeye başlıyoruz” ifadelerini kullandı.
Kuyruğundaki dikene karşı dikkatli olunmalı
İnek burunlu vatozun insanlara karşı saldırgan bir tür olmadığını belirten Gökoğlu, kuyruğunda diken bulunduğu için canlıya temas edilmemesi gerektiğini söyledi. Türün doğal ortamında kendi halinde yaşadığını dile getiren Gökoğlu, “Zararsız bir tür ancak kuyruğunda bir dikeni var. Kolay kolay kimseye zarar vermez. Fakat canlıyı sıkıştırır, üzerine basar ya da çarparsanız kuyruğundaki diken savunma sırasında batabilir ve zarar verebilir. Bunun dışında kendi halinde yaşayan zararsız bir türdür” dedi.
Türün yaşam biçimine ilişkin de bilgi veren Gökoğlu, inek burunlu vatozların doğal yaşam alanlarında zaman zaman sürüler oluşturabildiğini ifade etti. Gökoğlu, “Bu tür de Akdeniz’deki yerli tür gibi doğal yaşam alanlarında zaman zaman sürüler oluşturuyor. Yüzeye yakın bölgelerde sürüler halinde görülebiliyor ancak bentik bir türdür, yani daha çok deniz tabanına yakın alanlarda yaşar” diye konuştu.
Vatandaşlara farklı türleri bildirme çağrısı
Denizlerde daha önce görülmeyen veya vatandaşların tanımadığı canlıların bilim insanlarına ulaştırılmasının türlerin belirlenmesi açısından önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gökoğlu, vatandaşlara ve balıkçılara duyarlılık çağrısında bulundu. Gökoğlu, “Vatandaşlarımız duyarlı oldukları ve karşılaştıkları farklı deniz canlılarının görüntülerini bize ulaştırdıkları sürece bu tür tespitleri yapabiliyoruz. Daha önce hiç görmedikleri bir canlıyı yakaladıklarında veya görüntülediklerinde bize ulaştırmaları halinde türün ne olduğunu belirliyoruz. Ardından hem bilim dünyasına duyuruyor hem de vatandaşlarımızı ve balıkçılarımızı bilgilendiriyoruz. Bu görüntüler de bir arkadaşımız tarafından bana gönderildi ve bu şekilde tespit yapıldı” ifadelerini kullandı.
