Türkiye’de koronavirüse karşı bağışıklık sağlayacak 14 yerli aşı projesinde çalışmalar sürerken, Faz-3 çalışmaları süren Turkovac’ın sonbahar öncesi kullanıma alınması hedefleniyor. Faz-2 aşamasındaki virüs benzeri parçacıklara dayalı (VLP) aşısında da yine sonbaharda üretim aşamasına geçilmesi amaçlanıyor. Diğer aşı projelerinde ise hayvan deneyleri ve klinik çalışmalar sürüyor.
Türkiye, koronavirüse karşı yerli aşı geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. 7’si Sağlık Bakanlığı ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB), 7’si Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Türkiye Bilimsel ve Teknoloji Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) desteğinde toplam 14 yerli aşı projesi bulunuyor.
TÜSEB tarafından desteklenen Erciyes Üniversitesi’nden Prof. Dr. Aykut Özdarendeli’nin yürütücülüğünde geliştirilen inaktif Covid-19 aşısında Faz-1 ve Faz-2 aşamaları başarıyla tamamlandıktan sonra Faz-3 aşmasına geçildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘Turkovac’ olarak duyurduğu inaktif aşıda Faz-3 çalışması, 22 Haziran’da başladı. TÜSEB tarafından gerçekleştirilen Faz-3’te 40 bin 800 gönüllü aşılanacak. Türkiye’nin ilk yerli Covid-19 aşısı olan Turkovac’ın, sonbahar öncesi yaygın bağışıklamada kullanılması hedefleniyor.
HAYVAN DENEYLERİ SÜRÜYOR
TÜSEB tarafından desteklenen diğer aşı geliştirme projelerinde ise hayvan deneyleri ve Ar-Ge çalışmaları devam ediyor. Atatürk Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde devam eden 3 adet rekombinant teknoloji temelli Covid-19 aşı projeleri, hayvan deneyleri aşamasına geçti. Hayvan deneylerinin başarılı olması halinde yıl sonuna kadar Faz-1 aşamasına geçilmesi hedefleniyor. Marmara Üniversitesi bünyesinde yürütülen rekombinant teknoloji temelli aşı adayı ve Hacettepe Üniversitesi yürütücülüğünde devam eden peptit-protein teknoloji temelli 2 adet projede ise temel laboratuvar araştırması sürüyor. Formülasyonun başarılı olması durumunda hayvan deneyleri aşamasının planlanacağı belirtildi.
Bunun yanı sıra Nanografi A.Ş. tarafından geliştirilen, nazal sprey aşı adayının ise Faz-1 aşamasında kullanılacak aşı serilerinin üretim çalışmaları ise sürüyor.
VLP AŞIDA SONBAHARDA ÜRETİM
TÜBİTAK Covid-19 Türkiye Platformu çatısı altında çalışmaları süren 7 aşı projesi arasında yaygın kullanıma en yakın olanı VLP Covid-19 aşısında Faz-2 aşamasına geçildi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden (ODTÜ) Prof. Dr. Mayda Gürsel ile eşi Bilkent Üniversitesi’nden Prof. Dr. İhsan Gürsel tarafından geliştirilen VLP aşının Faz-2 çalışması, Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile birlikte 3 merkezde yürütülüyor. Toplam 330 gönüllü üzerinde yürütülecek Faz-2’nin ardından sonbaharda Faz-3 ile birlikte üretim aşamasına geçilmesi planlanıyor. VLP aşısının İngiliz mutasyonunu karşı etkili olacağı belirtildi. TÜBİTAK çatısı altındaki diğer aşı projelerinde ise hayvan deneyleri ile Ar-Ge ve klinik öncesi çalışmaların sürdüğü kaydedildi.
