Buse ÖZEL- İSTANBUL, (DHA) SITMA ilacı olarak bilinen ve koronavirüs tedavisinde Türkiye’de de kullanılan hidroksiklorokinin etken maddeli ilaç hakkında dünya çapında tartışmalar devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump bu ilacın kullanımını öneren açıklamalar yapınca tepki aldı. Hastalığın tedavisinde başarılı bir grafik yakalayan Türkiye ise kendi tedavi protokolünü izliyor ve ilacı kullanmaya devam ediyor. Toksikoloji Uzmanı Prof. Dr. Semra Şardaş ilacın 70 yıla yakın bir zamandır kullanıldığını ve yan etkilerinin bilindiğini belirtti. Koronavirüse yönelik özel bir ilacın veya aşının olmadığını dile getiren Prof. Dr. Şardaş, kullanılan ilaçların da yan etkilerini Türk doktorlarının çok iyi yönettiklerini ve tüm bilimsel veriler değerlendirerek protokollerin güncellendiği ve ülkemizin başarı sırrının da bu olduğunu söyledi.
“70 YILDIR KULLANILAN BİR İLAÇ VE YAN ETKİLERİNİ BİLİYORUZ”
Hidroksiklorokin etken maddeli ilacı koronavirüse karşı ilk kullanan ülke Çin olurken Türkiye’nin de tedavi protokolünde bu ilacın yer aldığını belirten İstinye Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nden Toksikoloji Uzmanı Prof. Dr. Semra Şardaş, “1950’li yıllarda kullanıma girmiş eski bir ilaç. Yaklaşık 70 yıldır piyasada olması nedeniyle, molekül çok iyi tanınıyor, yan etkileri biliniyor. Harvard Üniversitesi’nden bir Profesörün ‘Bu ilacın bu kadar yan etkisi olduğunu bilseydik kullanmazdık’ demesine çok şaşırdım çünkü zaten tüm yan etkilerini biliyoruz.Bir ilaçtan yarar beklemek için risklerini göz önüne alamazsak tedavi kötü seyredebilir.” şeklinde konuştu.
“DOĞRU HASTAYA DOĞRU DOZDA, DOĞRU İLACIN VERİLMESİ GEREKİYOR”
Koronavirüse karşı herhangi bir ilaç bulunmaması nedeniyle farklı antiviral türü ilaçların kullanıldığını dile getiren Prof. Dr. Şardaş, “Yarar sağlamak için olası risklerinin doğru yönetilmesi gerekir” dedi. Yan etkilerin kontrol edildiği sürece ilacın kullanılabileceğini belirten Prof. Dr. Semra Şardaş şunları söyledi: “Bu ilacın farklı yan etkileri var. Özellikle kardiyak yetmezliğe neden olduğu bilinmektedir. Kalp kası üzerindeki yan etkileri, kalp kasını güçsüzleştirmesi toksisite belirtisini düşündürmeli ve ilaç kesilmelidir. QT süresinin uzamasına, aritmiye neden oluyor. Kişinin altta yatan bir kalp damar rahatsızlığı varsa o hastalarda farklı antiviral ilaç uygulanıyor.
İkincil olarak ilacın karaciğerde yıkıma uğrayarak ve böbrekler vasıtasıyla vücuttan atılımı söz konusu ve 65 yaş üzerindeki hastalarda bu ilacın kullanımı ile ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Yaşlı hastalarda böbrek fonksiyonlarının azalmasından dolayı karaciğer, böbrek rahatsızlığı olan, buna yönelik ilaçlar kullanan hastalara verilirken doz ayarı gerekiyor ve böbrek fonksiyonları izlenmelidir. Üçüncü olarak gözde retinopati gelişmesini hızlandırdığı ve kemik iliğini baskılama olasılığı düşük de olsa anemi riskine karşı kan sayımı yapılmalı ve tedavi kesilmelidir. Bunlar bilinen yan etkileri. Bir ilaçtan yarar sağlamak için olası risklerin doğru yönetilmesi gerekir. Bu her ilaç için geçerlidir. İlaçta önemli olan akıllı kullanımdır. Doğru hastaya, doğru dozda, doğru ilacın verilmesi gerekiyor.”
“TÜRK DOKTORLARINI TEBRİK ETMEK LAZIM”
Türk doktorlarının yatırdıkları tüm hastalarda bu yan etkilere karşı önlem alarak ve gözlem ile ilacı kullandığını belirten Prof. Dr. Şardaş, “Hekimlerimizi tebrik etmek lazım. Yatırılan hastalarda muhakkak bu sorunlar inceleniyor ve tartışılıyor. Alttan yatan bir hastalığının olup olmadığı irdelenerek ve elektrokardiyografi (EKG) çekilerek ilaç veriliyor. Dolayısıyla akıllı yönetirseniz iyi sonuçlar alırsınız” diye konuştu.
Atatürk’ün ‘Beni Türk hekimlerine emanet ediniz’ sözünü hatırlatan Prof. Dr. Şardaş, hastaların çok dikkatli izlendiğini, altta yatan başka hastalıkların olup olmadığının sorgulandığını, olası yan etkiler görüldüğünde doz ayarı ya da ilacın kesildiğini, yerine başka bir ilacın kullanıldığını belirtti.Prof. Dr. Şardaş, “Dünyanın aksine biz antikoagülan grubu ilaçları (pıhtı oluşumunu önleyen ilaçlar) biz çok önce kullanmaya başladık. Bunlar da bize başarı getirdi” dedi.
HİDROKSİKLOROKİNİN İLACI İLE İLGİLİ NELER OLDU?
Koronavirüsü hala kesin olarak tedavi eden bir ilaç olmaması nedeniyle virüslere karşı kullanılan ilaçlara antiviral ilaçlar tedavide deneniyor. Bunun üzerine etkili olduğu düşünülen ilaçlardan biri olan hidroksiklorokin için geçtiğimiz günlerde ABD Başkanı Donald Trump ilacı korunma amaçlı olarak kullandığını açıklaması çeşitli çevrelerden tepki aldı. El Salvador Devlet Başkanı Nayip Bukele de ilacı kullandığını ifade ederken Dünya Sağlık Örgütü ilacın yan etkisi üzerine yapılan araştırmalardan bir tanesini durdurdu. Fransa ise geçtiğimiz hafta ilacın koronavirüs tedavisinde kullanımını tamamen yasakladığını belirtti. Dünyanın birçok ülkesinde ise bu ilaçla klinik çalışmalar halen devam ederken Türkiye ise ilacı iki aydan fazla süredir kullanıyor. Kendi tedavi protokolünü izleyen Türkiye’de koronavirüsten ölüm oranlarının çok düşük olması ise diğer ülkeler açısından örnek teşkil ediyor.
