Düzce Depremi’nin üzerinden 27 yıl geçti
12 Kasım 1999 tarihinde Düzce merkezli meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremde 850 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı ve on binlerce yapı hasar gördü. Depremin 27’nci yılında yaşamını yitirenler saygıyla anılırken, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası afetlere hazırlık konusunda bir kez daha uyarılarda bulundu.
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nden yalnızca üç ay sonra yaşanan Düzce Depremi, Türkiye’nin deprem gerçeğini ve afetlere karşı hazırlıklı olmanın önemini bir kez daha ortaya koydu.
Oda tarafından yapılan açıklamada, depremin doğal bir olay olduğu ancak yanlış yer seçimi, plansız kentleşme, yetersiz mühendislik hizmetleri ve denetimsizlik nedeniyle afete dönüşebildiği vurgulandı.
Yer bilimleri afet öncesinde dikkate alınmalı
Türkiye’nin yalnızca deprem değil; sel, taşkın, heyelan ve kaya düşmesi gibi farklı doğal tehlikelerle de karşı karşıya olduğuna dikkat çekilen açıklamada, afet yönetiminde bütüncül bir yaklaşımın gerekliliği ifade edildi.
Jeoloji Mühendisleri Odası, yer bilimlerinin çoğunlukla büyük afetlerin ardından gündeme geldiğini belirterek bilimsel verilerin afet yaşanmadan önce kent planlamasına, yapılaşma kararlarına, eğitim politikalarına ve kamu yönetimine yansıtılması gerektiğini kaydetti.
Açıklamada, yer bilimleri eğitiminin erken yaşlardan itibaren güçlendirilmesi ve toplumda yer bilimi okuryazarlığının geliştirilmesi çağrısı yapıldı.
Plansız yapılaşma ve denetimsizlik risk oluşturuyor
Dere yataklarının yapılaşmaya açılması, heyelan riski bulunan bölgelerde gerekli önlemlerin alınmaması, kontrolsüz kazılar ve denetimsiz hafriyat döküm alanlarının önemli riskler oluşturduğu belirtildi.
İmar planlarının yer bilimsel veriler dikkate alınmadan hazırlanmasının doğal tehlikelerin can ve mal kayıplarına dönüşmesine yol açabileceği ifade edildi. Kentlerin doğanın ve jeolojinin gerçekleri gözetilerek planlanması gerektiği vurgulandı.
Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan 6 maddelik talep
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Düzce Depremi’nin 27’nci yılında afetlere dirençli kentler oluşturulması için taleplerini yeniden gündeme getirdi.
Açıklamada öne çıkan talepler şöyle sıralandı:
- Fay Yasası çıkarılmalı: Yüzey faylanması tehlikesi bulunan alanlarda yapılaşma kararları bilimsel verilere dayandırılmalı ve yasal güvenceye kavuşturulmalı.
- İmar planları bilimsel verilerle hazırlanmalı: Jeolojik-jeoteknik etütler ve mikrobölgeleme çalışmaları planlama süreçlerinin temelini oluşturmalı.
- Yapı güvenliği bütüncül değerlendirilmeli: Zemin-yapı etkileşimi, temel sistemleri, kazı destek yapıları ve çevre yapıların güvenliği birlikte ele alınmalı.
- Mühendislik denetimleri artırılmalı: Derin kazılar, şevler, hafriyat döküm alanları ve heyelan riski bulunan bölgelerde araştırma ve denetimler zorunlu hâle getirilmeli.
- Kamu kurumlarında jeoloji mühendisi istihdamı artırılmalı: Belediyeler başta olmak üzere ilgili kurumlarda mesleki uzmanlık ve liyakat esas alınmalı.
- Yer bilimleri eğitimi güçlendirilmeli: İlk ve ortaöğretimden itibaren gençlerin yaşadıkları coğrafyayı ve doğal afet tehlikelerini bilimsel temelde tanımaları sağlanmalı.
“Afetlerle mücadele enkaz başında değil, öncesinde başlar”
Afetlere dirençli kentler oluşturmanın yalnızca mühendislik meselesi değil, aynı zamanda kamusal bir sorumluluk olduğu belirtilen açıklamada, bilimsel verilerin karar süreçlerine yansıtılması ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Oda, her büyük afetten sonra benzer sorunların ve eksikliklerin yeniden gündeme geldiğine dikkat çekerek bilimsel ve teknik çözümlerin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Açıklamanın sonunda şu ifadeler kullanıldı:
“İhmal, tedbirsizlik ve denetimsizlik kaderimiz değildir. Hiçbir yurttaşımızın yaşamı, bilimsel gerçekleri yok sayan uygulamalara ve rant odaklı kentleşme politikalarına feda edilemez.”
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, merkezi ve yerel yönetimler ile ilgili kurumları bilimsel veriler ışığında sorumluluk almaya çağırarak güvenli, sağlıklı ve afete dirençli kentler için mücadelesini sürdüreceğini duyurdu.
