Trafik tutanakları SGK’ya gönderiliyor
Sosyal Güvenlik Kurumu ile il emniyet müdürlükleri arasında 2021 yılından bu yana kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında iş birliği yürütülüyor.
Bu uygulama çerçevesinde trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin SGK kayıtları kontrol ediliyor. Sürücünün sigortasız olduğunun belirlenmesi halinde durum SGK’ya bildiriliyor ve şirket hakkında kayıt dışı işçi çalıştırma kapsamında işlem yapılabiliyor.
Trafik denetimlerinde düzenlenen ceza tutanaklarında sürücünün kimlik bilgileri, aracın plakası, denetimin yapıldığı yer ve tarih gibi bilgiler kuruma iletiliyor.
SGK’dan otomatik ceza yerine inceleme
Yeni düzenlemeyle birlikte araç sahibi ile sürücü arasında geçmişte herhangi bir işçi-işveren ilişkisi bulunmaması durumunda yalnızca trafik tutanağına bakılarak otomatik ceza uygulanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bu tür tutanaklar doğrudan SGK denetmenlerine sevk edilecek. Sürücü ve işveren ifadeye çağrılarak aralarındaki ilişkinin niteliği araştırılacak. Akrabalık, arkadaşlık veya aracın emanet olarak kullanılması gibi ihtimaller değerlendirilecek.
İnceleme sonucunda hazırlanacak rapora göre işlem yapılıp yapılmayacağına karar verilecek.
Çalışma süresinin tespitinde yeni esaslar
Düzenlemede, aynı işyerinde fiilen çalışıldığına ilişkin birden fazla bilgi ve belgenin kuruma ulaşması halinde hizmet süresinin nasıl değerlendirileceğine ilişkin esaslar da yer aldı.
Buna göre en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ayda ve sonraki aylarda tespit edilen her gün için bir günlük hizmet kazandırılacak. Çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit ise yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek. Bu durumda önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.
Daha önce incelenmiş ancak ilgili servislere henüz iletilmemiş kayıtlar ile işlem yapılmak üzere ilgili servislere gönderilmiş kayıtların da yeni genelge hükümlerine göre değerlendirileceği bildirildi.
Şirketlere kesilebilecek cezalar belli oldu
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesi kapsamında, ticari aracında kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen şirketlere farklı ihlaller nedeniyle idari para cezaları uygulanabiliyor.
Paylaşılan tutarlara göre yaptırımlar şöyle:
- İşe giriş bildirgesinin verilmemesi: İşçi başına 2 asgari ücret, 66 bin 60 TL.
- Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması: Her bir sigortasız işçi için 5 asgari ücret, 198 bin 180 TL.
- Aylık prim ve hizmet belgesinde bildirim yapılmaması: Her ay için 2 asgari ücret, 66 bin 60 TL.
- Ücret bordrosunda işçinin gösterilmemesi: Her ay için yarım asgari ücret, 16 bin 515 TL.
- Yasal kayıt ve belgelerdeki geçersizlik: Sigortasız çalışmanın tespit edildiği her ay için yarım asgari ücret, 16 bin 515 TL.
Kiralık araçlarda hangi durumda ceza uygulanmıyor?
Kiraya verilen araçları kullanan sürücüler için de düzenlemede ayrım bulunuyor. Aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sürücünün sigortası yapılmışsa araç sahibine bu kapsamda ceza uygulanmıyor.
Araç kiralama sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması yeterli kabul ediliyor.
Kaza halinde sorumluluk araç sahibine ait
Ticari aracı kullanan sürücünün trafik kazası geçirmesi ve yaralanması ya da hayatını kaybetmesi durumunda maddi ve hukuki sorumluluğun ticari araç sahibine ait olduğu belirtiliyor.
