Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nın açılış konuşmasını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan gerçekleştirdi. Erdoğan’ın konuşmasının ardından Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov söz aldı.
“Bugün, uluslararası ilişkiler sisteminde ciddi bir gerilim hüküm sürüyor”
Konuşmasına Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103’üncü yıl dönümünü tebrik ederek başlayan Bayramov, “Bir yıl önce Gabala’da düzenlenen zirvede Azerbaycan, Nahçıvan Anlaşması temelinde kurulan Türk Devletleri Teşkilatı’nın başkanlığını üstlenmişti. Bu zirvenin ana konusu bölgesel barış ve güvenlikti. Geçtiğimiz yıl dünyada yaşanan olaylar, bu konuların önemini bir kez daha teyit etti. Bugün, uluslararası ilişkiler sisteminde ciddi bir gerilim hüküm sürüyor. Doğu Avrupa, Orta Doğu ve daha geniş bir coğrafyada devam eden askeri çatışmalar, yeni tehlikeli tehditlerin ortaya çıkması ve uluslararası hukukun norm ve ilkelerinin aşınması, devletler için ciddi zorluklar oluşturmaktadır. Bu şartlar altında Azerbaycan, istikrar ve güvenliğin merkezi olmaya devam etmektedir. Ülkemiz sadece kendi güvenliğini sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda daha geniş bölgede barış ve dayanışmayı güçlendirmede istikrarlı bir rol oynuyor” dedi.
“Bölgede fiili bir barış durumu var”
Azerbaycan’ın yaklaşık 30 yıl boyunca işgal altında kaldığını belirten Bayramov, “Güney Kafkasya’da uzun yıllardır süregelen çatışma çözüldü. Azerbaycan, çatışmadan sonra barış sürecinin de başlatıcısı oldu. Ülkemizin uzun yıllardır izlediği ilkeler temelinde hazırlanan barış anlaşması geçen yıl imzalandı. Bugün, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi süreci devam ediyor. Bölgede fiili bir barış durumu var. Ancak, Ermenistan’ın barış anlaşmasının imzalanması için gerekli siyasi ve hukuki adımları atmasını bekliyoruz. Bu, Azerbaycan’ın pozisyonuna uygundur. Güney Kafkasya’da uzun vadeli ve güvenilir bir barışı sağlamak ve bölgedeki çatışma dönemini iş birliği dönemiyle değiştirmek istiyoruz” ifadelerini kullandı.
“Kurtarılan bölgelerde yaklaşık 100 bin kişi yaşıyor”
İşgalden kurtarılan Karabağ ve Doğu Zengezur’daki çalışmalara değinen Bayramov, “İşgalden kurtarılan Karabağ ve Doğu Zengezur’da büyük ölçekli yeniden yapılanma ve onarım çalışmaları yürütülüyor. Şehirler ve köyler yeniden inşa ediliyor, modern ulaşım, enerji ve sosyal altyapı oluşturuluyor. Kurtarılan bölgelerde yaklaşık 100 bin kişi zaten yaşıyor, çalışıyor ve eğitim görüyor. Eski zorunlu göçmenlerin anavatanlarına dönüşü devam ediyor” diye konuştu.
TDT kapsamında güvenlik ve savunma sanayisi iş birliği
TDT çerçevesinde geçen yıl gerçekleştirilen çalışmalara da değinen Bayramov, “Sayın devlet başkanları, geçtiğimiz yıl örgütümüz çerçevesinde yapılan çalışmalara da temas etmek istiyorum. İstanbul, Antalya, Türkistan ve New York’ta düzenlenen Dışişleri Bakanları toplantılarında bölgesel ve uluslararası gündemin acil konuları ele alındı ve ortak bildiriler kabul edildi. Güvenlik konusunda da iş birliğinin pratik yönüne dikkat edildi. Güvenlik konseyleri sekreterlerinin bir sonraki toplantısı Bakü’de yapıldı ve savunma sanayi kuruluşlarının başkanlarının toplantısı sonucunda, ortak üretim ve teknolojik iş birliğini öngören 2027 yol haritası kabul edildi” dedi.
Azerbaycan’ın başkanlık döneminde ev sahipliği yaptığı etkinlikleri de sıralayan Bayramov, Şuşa’da dini işlerden sorumlu devlet kurumları başkanlarının ilk toplantısının, Bakü’de ise Türk Devletleri Teşkilatı ve Müslüman Din İşleri Başkanları Konseyi’nin yedinci toplantısının gerçekleştirildiğini kaydetti.
“Ekonomik potansiyelimizi ortak projelerde kullanmalıyız”
Ülkeler arasındaki ekonomik iş birliğinin önemine vurgu yapan Bayramov, “Ülkelerimizin ekonomik potansiyelinin ortak projelerde daha geniş bir şekilde kullanılması, Azerbaycan’ın başkanlığı süresince en önemli konulardan biri olmuştur. Bakü’de gerçekleştirilen ikinci hükümet başkanları toplantısında bu alanda belirlediğimiz görevler, bildiride açıkça yansıtılmıştır. Burada karşılıklı yatırımlar, ulaşım bağlantıları, enerji ve ülkelerimizin ekonomik potansiyelini birleştiren projelerden bahsediyoruz. Türk devletlerinin coğrafi konumu, ekonomik potansiyeli ve enerji kaynakları, uluslararası taşımacılık, ticaret ve enerji güvenliğindeki rolümüzü daha da artırmak için geniş fırsatlar meydana çıkarmaktadır. Azerbaycan, bu yönde uygulanan bölgesel projelerde aktif bir katılımcıdır. Orta Koridor’un geliştirilmesi, Zengezur Koridoru’nun hayata geçirilmesi ve ülkelerimiz arasındaki ulaşım bağlantılarının genişletilmesi, ülkelerimizin ekonomik fırsatlarını artıracaktır” ifadelerini kullandı.
Ana hedeflerinin söz konusu fırsatları yalnızca transit geçiş için değil, karşılıklı ticaret, sanayi iş birliği ve yatırımların geliştirilmesi için de kullanmak olduğunu belirten Bayramov, enerji, dijital bağlantılar ve yeni teknolojiler alanındaki iş birliğinin yeni bir boyut kazandığını söyledi.
Bayramov, Azerbaycan’ın farklı enerji kaynaklarının güvenilir bir tedarikçisi olmasının yanı sıra Orta Asya ve Avrupa arasında enerji ve dijital bağlantıların kurulmasında da önemli rol oynadığını ifade etti.
Finansal denetim alanında iş birliği platformu kuruldu
Bakü’de Merkez Bankaları Konseyi ve finansal denetim hizmetleri başkanlarının toplantılarına ev sahipliği yapıldığını aktaran Bayramov, finansal denetim alanında bir iş birliği platformunun kurulduğunu belirtti. Ortak tarih, dil ve kültürel çalışmaların ülkeler arasındaki iş birliğinin temel yönlerinden biri olduğunu vurgulayan Bayramov, bu yıl Azerbaycan’ın girişimiyle Bakü’de ilk Türkoloji Kongresi’nin 100’üncü yıl dönümünü kutlayan Türk Dünyası Haftası’nın düzenlendiğini kaydetti.
Bir asır önce Bakü’de gerçekleştirilen kongrenin Türk halkları arasındaki bilimsel ve kültürel ilişkiler tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu dile getiren Bayramov, ülkelerin ortak çıkarları doğrultusunda iş birliğini genişlettiğini, bölgesel öneme sahip projelerin hem ulusal hem de çok taraflı formatlarda hayata geçirildiğini söyledi.
“TDT’nin uluslararası konumunu daha da güçlendireceğine inanıyorum”
Gabala Zirvesi’nde kurulan TDT Plus formatının üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla iş birliğini genişletmek için yeni fırsatlar sunduğunu belirten Bayramov, “Bu format çerçevesinde ilişkilerimizin geliştirilmesinin yanı sıra, örgütümüzün BM Genel Kurulu’nda gözlemci statüsü elde etme çabalarımızın devam etmesinin, Türk Devletleri Teşkilatı’nın uluslararası konumunu daha da güçlendireceğine inanıyorum” dedi.
Azerbaycan’ın teşkilat başkanlığı döneminde verilen destek için teşekkür eden Bayramov, başkanlığı devralan ülkeye gelecek dönemde başarılar diledi.
Görevinden ayrılan Genel Sekreter Kubanichbek Ömüraliyev’in teşkilatın gelişimine yaptığı katkılardan dolayı minnet duyduklarını belirten Bayramov, yeni Genel Sekreter Mirvohid Azimov’u da göreve atanmasından dolayı tebrik ederek gelecekteki faaliyetlerinde başarılar diledi.
