Üniversite mezunlarında beyin göçü oranı yüzde 2,2’ye yükseldi
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) yayımladığı “Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2025” verilerine göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artarak yüzde 2,2 olarak kaydedildi.
Beyin göçü oranı erkek mezunlarda yüzde 2,7, kadın mezunlarda ise yüzde 1,8 oldu. Veriler, oranların üniversite türüne, burs durumuna, mezun olunan bölüme ve eğitim diline göre farklılaştığını ortaya koydu.
Tam burslu mezunlarda oran yüzde 8,6
Devlet üniversitelerinden mezun olanlarda beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 1,7 iken 2025’te yüzde 1,9’a yükseldi. Vakıf üniversitelerinde ise oran aynı dönemde yüzde 4,3’ten yüzde 4,4’e çıktı.
Vakıf üniversitelerinde tam burslu eğitim alan mezunların beyin göçü oranı yüzde 8,6 olarak hesaplandı. Kısmi burslu mezunlarda oran yüzde 3,8, ücretli eğitim alanlarda ise yüzde 3,7 oldu.
Böylece tam burslu mezunların beyin göçü oranı, vakıf üniversitelerinde kısmi burslu veya ücretli eğitim alan mezunların oranlarının iki katından fazla gerçekleşti.
Beyin göçünün en yüksek olduğu bölümler
Lisans programları arasında en yüksek beyin göçü oranı yüzde 13,1 ile moleküler biyoloji ve genetik bölümünde görüldü. Bu bölümü yüzde 13 ile işletme mühendisliği izledi.
Beyin göçü oranının en yüksek olduğu ilk beş lisans programı şöyle sıralandı:
- Moleküler biyoloji ve genetik: yüzde 13,1
- İşletme mühendisliği: yüzde 13
- Matematik mühendisliği: yüzde 11
- Elektronik mühendisliği: yüzde 10,9
- Fizik mühendisliği: yüzde 10,2
Bu oranlar, ilgili bölümlerden mezun olanlar arasındaki beyin göçü oranını gösteriyor. Başka bir ifadeyle, yurt dışına giden mezunların toplam sayısı değil, her bölümün mezunları içindeki oran esas alınıyor.
Bilişim ve iletişim teknolojileri ilk sırada
Geniş eğitim ve öğretim alanları incelendiğinde, en yüksek beyin göçü oranı yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojilerinde kaydedildi. Mühendislik, imalat ve inşaat alanı yüzde 4,8 ile ikinci sırada yer alırken doğa bilimleri, matematik ve istatistik alanında oran yüzde 3 oldu.
Bilişim ve iletişim teknolojileri, hem erkeklerde hem de kadınlarda beyin göçü oranının en yüksek olduğu alan olarak öne çıktı. Bu alandaki oran erkek mezunlarda yüzde 8,2, kadın mezunlarda yüzde 5,1 olarak hesaplandı.
En düşük beyin göçü oranı erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik alanında görüldü. Kadınlarda ise en düşük oran yüzde 0,7 ile eğitim alanında kaydedildi.
Beyin göçünde İstanbul ilk sırada
İller bazında en yüksek beyin göçü oranı yüzde 4 ile İstanbul’da görüldü. İstanbul’u İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova takip etti.
En düşük oran yüzde 0,2 ile Siirt’te kaydedildi. Siirt’in ardından Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis sıralandı.
Erkek mezunlarda beyin göçü oranının en yüksek olduğu iller İstanbul’da yüzde 4,7, İzmir’de yüzde 4,4, Ankara’da yüzde 3,6, Eskişehir’de yüzde 2,9 ve Yalova’da yüzde 2,8 oldu.
Kadın mezunlarda da İstanbul, İzmir, Ankara ve Eskişehir ilk dört sırada yer aldı. Oran İstanbul’da yüzde 3,4, İzmir’de yüzde 2,8, Ankara’da yüzde 2,4 ve Eskişehir’de yüzde 1,7 olarak hesaplandı. Bursa ise yüzde 1,5 ile beşinci sırada yer aldı.
Fransızca eğitim alan mezunlarda oran yüzde 10,5
Öğrenim diline göre yapılan değerlendirmede, en yüksek beyin göçü oranı yüzde 10,5 ile Fransızca eğitim alan mezunlarda görüldü.
Fransızcayı yüzde 7,5 ile Almanca, yüzde 6,8 ile İngilizce ve yüzde 5 ile Rusça takip etti.
Lisans mezunlarının en çok göç ettiği ülke Almanya
Yurt dışına göç eden lisans mezunlarının ülkelere göre dağılımında Almanya yüzde 22 ile ilk sırada yer aldı. Almanya’yı yüzde 16,9 ile ABD, yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada izledi.
Bu oranlar, yurt dışına göç eden lisans mezunlarının ülkelere göre dağılımını gösteriyor; ilgili ülkelerde yaşayan tüm üniversite mezunlarını kapsamıyor.
Almanya’ya göç eden mezunlar arasında bilgisayar mühendisliği mezunları en büyük payı oluşturdu. Birleşik Krallık ve Hollanda’ya giden mezunlar arasında da bilgisayar mühendisliği ilk sırada yer aldı.
ABD’ye göç edenler arasında elektrik-elektronik mühendisliği mezunları, Kanada’ya göç edenler arasında ise işletme mezunları en büyük paya sahip oldu.
