İsa Karakaş’tan çalışma süresinin kısaltılması çağrısı
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, katı mesai anlayışının birçok ülkede değişmeye başladığını belirterek çalışma hayatında yalnızca geçirilen sürenin değil, işin niteliğinin ve verimliliğinin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Karakaş, Türkiye’de haftalık çalışma süresinin uzun süredir 45 saat olarak uygulandığını hatırlatarak bu sürenin azaltılmasının çalışan sağlığı ve üretkenlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Uzun çalışma saatlerinin kronik yorgunluk, tükenmişlik ve stres gibi sorunlara yol açabileceğini belirten Karakaş, dinlenme süresinin artmasının iş verimliliğine katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
Türkiye’de haftalık çalışma süresi kaç saat?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine göre genel bakımdan haftalık çalışma süresi en çok 45 saat olarak uygulanıyor. Aksi kararlaştırılmadıkça bu süre, çalışılan günlere eşit ölçüde dağıtılıyor.
Buna göre haftada altı gün çalışılan ve süre eşit dağıtılan iş yerlerinde günlük çalışma süresi 7,5 saat olabiliyor. Haftada beş gün çalışılan iş yerlerinde ise günlük çalışma süresi 9 saate ulaşabiliyor. Ancak günlük çalışma sınırları, ara dinlenmeleri ve işin niteliğine ilişkin yasal kurallar ayrıca dikkate alınıyor.
Türkiye’de haftalık çalışma süresinin 40 saate indirilmesi yönünde yeni bir düzenlemenin yürürlüğe girdiğine ilişkin resmî bir karar bulunmuyor. Bu nedenle mevcut genel yasal sınır 45 saat olarak uygulanmaya devam ediyor.
Brezilya’da haftalık çalışma süresi 40 saate indirildi
Çalışma sürelerinin azaltılmasına ilişkin uluslararası örneklerden biri Brezilya oldu. Ülkede haftalık çalışma süresini 44 saatten 40 saate düşüren ve çalışanlara ücret kesintisi olmadan haftada iki gün dinlenme hakkı tanıyan anayasa değişikliği 16 Ekim 2026’da yürürlüğe konulmak üzere kabul edildi.
Düzenlemenin kademeli uygulanması öngörülüyor. Buna göre haftalık çalışma süresinin ilk aşamada 42 saate düşürülmesi, ardından 40 saate indirilmesi planlanıyor.
Brezilya’daki değişiklik, Türkiye’deki çalışma sürelerine ilişkin tartışmalarda da uluslararası bir örnek olarak öne çıkıyor. Ancak başka ülkelerde uygulanan düzenlemeler Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmuyor; çalışma sürelerinin değiştirilmesi için Türkiye’de ilgili yasal süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
Dünyada çalışma süreleri nasıl değişiyor?
Çalışma sürelerinin azaltılması farklı ülkelerde çeşitli yasal düzenlemeler ve deneme uygulamalarıyla gündeme geliyor. Fransa’da haftalık 35 saatlik çalışma süresi uygulanırken Şili’de 45 saatlik sınırın kademeli olarak 40 saate düşürülmesi kararlaştırıldı. Kolombiya’da da haftalık çalışma süresi aşamalı olarak azaltılıyor.
Bu örnekler, çalışma süresinin azaltılmasına yönelik politikaların ülkelerin kendi mevzuatları ve uygulama takvimleri doğrultusunda şekillendiğini gösteriyor.
Türkiye’de mesai saatleri kısalacak mı?
İsa Karakaş’ın değerlendirmesi, Türkiye’de haftalık çalışma süresinin azaltılması yönündeki beklentileri yeniden gündeme getirdi. Ancak çalışma saatlerinin 45 saatten 40 saate indirilmesi veya haftada iki gün izin hakkının genel bir yasal zorunluluk hâline gelmesi konusunda Türkiye’de yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.
Bu nedenle çalışanların mevcut hakları bakımından 45 saatlik genel haftalık çalışma sınırı geçerliliğini koruyor. Olası bir değişikliğin hayata geçmesi için mevzuatta gerekli düzenlemelerin yapılması ve resmî olarak yürürlüğe girmesi gerekiyor.
