Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle tüketicilerin satın aldığı et ve et ürünlerinin içeriğine ilişkin yeni kriterler belirlenirken, üretim ve satış noktalarının uyması gereken kurallar da yeniden düzenlendi.
Kıyma yalnızca tüketicinin talebiyle hazırlanacak
Yeni düzenlemeye göre çiğ et ve kıymaya, mevzuatta belirtilen istisnalar dışında herhangi bir gıda bileşeni veya başka bir madde eklenemeyecek.
Perakende işletmelerinde kıyma ve belirli hazırlanmış et ürünlerinin satışına da yeni kurallar getirildi. Kıyma, kanatlı kıyma ve bazı hazırlanmış et karışımları yalnızca tüketicinin talebi üzerine hazırlanabilecek.
Çiğ kanatlı etleri ise hazır ambalajlı olarak satışa sunulacak. Ambalajın bütünlüğü korunacak; tüketicinin talep etmesi halinde ürün satış sırasında parçalanabilecek.
Köfte ve burgerde protein şartı
Kıyma kullanılarak hazırlanan köfte ve burger gibi kırmızı et ürünlerinde toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi aşamayacak.
Protein tozu, soya ve soya ürünleri ile nişasta gibi dolgu maddelerinin kullanımına da sınırlama getirildi. Baharat, ekmek ve galeta unundan kaynaklanan nişasta ve bitkisel protein miktarı toplamda yüzde 5’i geçemeyecek.
Dönerin türü etikette açıkça belirtilecek
Döner ürünleri yeni düzenlemeyle “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” şeklinde sınıflandırıldı.
Yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilen çiğ kırmızı etten üretilebilecek. Kıyma dönerde kıyma oranı en fazla yüzde 90, yaprak et oranı ise en az yüzde 10 olacak.
Yaprak-kıyma dönerde ise en az yüzde 60 yaprak et, en fazla yüzde 40 kıyma kullanılabilecek.
Dönerlerde yağ oranı yüzde 25, tuz oranı yüzde 2 ile sınırlandırılırken fıstık ve peynir gibi ürünlerin kullanılmasına izin verilmeyecek. Yaprak dönerde diyet lifi kullanımı da yasaklanacak.
Perakende satış noktalarında çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başlamasından itibaren en fazla 12 saat olacak.
Kanatlı ürünlerinde de yeni kriterler
Kanatlı kıyma ve bu kıymadan hazırlanan ürünlerin yalnızca dondurulmuş şekilde piyasaya sunulmasına karar verildi.
Kanatlı eti döneri de “yaprak” ve “yaprak-kıyma” olarak iki gruba ayrıldı. Yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak kanatlı eti, en fazla yüzde 40 kanatlı kıyması bulunabilecek.
Kanatlı dönerde yağ oranı yüzde 15’i, tuz oranı yüzde 2’yi geçemeyecek. Ürünün toplam et proteini ise en az yüzde 14 olacak.
Sucuk ve pastırmada dolgu maddesi kullanılamayacak
Yeni tebliğ sucuk, pastırma, kavurma ve jambon gibi ürünlerin içeriğine ilişkin de sınırlar getirdi.
Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak. Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı yüzde 10’u aşamayacak.
Kavurma ve kıyma kavurmada nem oranı yüzde 45, tuz oranı yüzde 3, yağ oranı ise yüzde 30 ile sınırlandırıldı.
Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırmada protein tozu, nişasta, nişasta içeren maddeler, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanımına izin verilmeyecek.
Kavurma, kıyma kavurma ve kurutulmuş jambonda da benzer şekilde dolgu maddeleri kullanılamayacak.
Ayrıca sucuk, pastırma, kavurma, kıyma kavurma ve döner gibi ürünlerde tütsüleme yapılamayacak. Et aroması veren aroma vericilerin kullanımına da izin verilmeyecek.
Etiketlerde “yüzde 100” ifadesi kullanılamayacak
Yeni düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de ürün etiketlerine ilişkin oldu.
Çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve et ürünlerinin adlarında hayvanın türünün belirtilmesi gerekecek. Kıyma etiketlerinde yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini oranına ilişkin bilgiler temel görüş alanında yer alacak.
Dönerlerde ürünün türü olan “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” ifadeleri ürün adıyla aynı renk ve yazı karakteriyle gösterilecek.
Et ürünlerinde “yüzde 100”, “yüzde 100 dana eti” veya “yüzde 100 göğüs eti” gibi ifadelerin ve logoların kullanılmasına izin verilmeyecek.
Dondurulmuş çiğ et ve benzeri ürünlerin etiketlerinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz” uyarısı bulunacak.
İşletmelere uyum için süre verildi
Yeni düzenlemeyle 2019 yılında yayımlanan önceki tebliğ yürürlükten kaldırıldı.
Halen faaliyet gösteren işletmeler, yeni kurallara uyum sağlamak için 31 Mart 2027’ye kadar süre kullanabilecek. Bu tarihe kadar işletmeler eski düzenlemeye göre faaliyetlerini sürdürebilecek.
31 Mart 2027’den önce piyasaya sunulan ürünler ise raf ömrünün sonuna kadar satışta kalabilecek.
Yeni tebliğ 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
