ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve Suudi Arabistan arasındaki 30 yıl sürecek olan nükleer iş birliği anlaşmasını resmen onayladı. ABD merkezli The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinde yer alan haberde, anlaşma ile ABD’nin Suudi Arabistan’ın sivil nükleer program geliştirmesine destek olacağı belirtildi.
Anlaşma kapsamında ABD ve Suudi Arabistan yetkililerinin iki yıl sürecek ortak bir çalışma ile Suudi Arabistan’da uranyum zenginleştirmenin ticari açıdan gerekli olup olmadığını değerlendireceği aktarılan haberde, çalışmanın olumlu sonuçlanması halinde uranyum zenginleştirme tesisine ait hassas teknolojinin Suudi Arabistan’a transferini engelleyecek “kara kutu” sistemiyle ABD tarafından kurulacağı ifade edildi. Haberde ABD’nin çalışma sonunda zenginleştirmeye onay vermemesi halinde ise, Suudi Arabistan’ın 10 yıl boyunca kendi başına veya başka bir yabancı ortakla uranyum zenginleştirmesinin yasaklanacağı belirtildi. Haberde, ABD yönetiminin bu sayede ABD’nin Suudi Arabistan’ın nükleer programı üzerinde etkili denetim sağlayacağını ve programın askeri amaçlarla kullanılmasını önleyeceğini savunduğu öne sürüldü. Haberde ayrıca Suudi Arabistan’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) daha sıkı denetimler öngören “Ek Protokol”ünü kabul etmediği hatırlatılarak, ABD yönetiminin ABD ile yapılan ayrı denetim düzenlemesinin bu konuda yeterli olacağını savunduğu aktarıldı.
Haberde, Trump’ın anlaşmayı geçen hafta onayladığı ve anlaşmanın bugün ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Prens Abdülaziz bin Selman bin Abdülaziz Al Suud tarafından imzalanmasının beklendiği belirtildi.
Anlaşmanın silah yapımını önleyici güvenlik hükümlerini içermediği iddiası
İngiltere merkezli Reuters haber ajansının adı açıklanmayan iki kaynağa dayandırdığı haberde ise, söz konusu anlaşmanın nükleer programın silah geliştirme amacıyla kullanılmasını engelleyecek güvenlik hükümleri içermediği iddia edildi. Haberde, Trump yönetiminin anlaşmayı önümüzdeki günlerde ABD Kongresi’ne, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Al Suud’un imzaladığı “123 Anlaşması” kapsamında sunmayı planladığı aktarıldı.
“Orta Doğu’da ve ötesinde nükleer silahların yayılması riskini artırabilir”
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesinden Sorumlu eski Bakan Yardımcısı Robert Einhorn, anlaşmanın ABD nükleer sektörünü canlandırabileceğini, ABD-Suudi Arabistan ilişkilerini güçlendirebileceğini ve Rusya ile Çin’in Suudi Arabistan’ın nükleer programında stratejik rol üstlenmesini engelleyebileceğini söyledi. Einhorn, uyarıda da bulunarak, “Anlaşma uranyum zenginleştirme dahil yeterli kısıtlamaları içermediği takdirde, Orta Doğu’da ve ötesinde nükleer silahların yayılması riskini artırabilir” dedi.
Suudi Arabistan, nükleer programın ülkenin enerji ihtiyacını karşılamasına ve daha fazla petrolü ihraç ederek, gelirlerini artırmasına katkı sağlayacağını savunuyor.
