Londra’da finans analisti ilanları sadece dört yıl içinde 350’den 80’e gerilerken, kurumsal dünyanın koridorlarında sessiz bir dönüşüm yaşanıyor. Yapay zeka; bankacılık, hukuk, danışmanlık ve teknoloji gibi beyaz yakalı meslekleri kökten şekillendiriyor. Şirketler maliyetleri düşürmek adına giriş seviyesindeki pozisyonları hızla azaltırken, uzmanlar kritik bir uyarıda bulunuyor: Junior kadroların erimesi, geleceğin yönetici havuzunu ve liderlik zincirini doğrudan tehlikeye atıyor.
Teknoloji dünyasının en büyük vaatlerinden biri olan yapay zeka, mavi yakalıların ardından şimdi de beyaz yakalı ekosistemini kökünden sarsıyor. Birleşik Krallık merkezli işe alım platformu Adzuna’nın verileri, küresel finans ve pazarlama merkezi Londra’da korkulan senaryonun başladığını gösteriyor. 2022 yılında şehirdeki toplam iş ilanlarının yarısını oluşturan beyaz yakalı pozisyonlar, bugün yalnızca dörtte bire (yüzde 25) gerilemiş durumda. Bir dönem yüzlerle ifade edilen kurumsal avukat, yazılım geliştirici, yönetim danışmanı ve dijital pazarlama yöneticisi ilanları artık çift haneli rakamlara inmiş durumda.
“Rönesans İnsanı” dönemi…
Dönüşümün en sert hissedildiği yerlerden biri de yaratıcı endüstriler ve pazarlama departmanları. Yapay zeka araçlarının kampanya analizi yapabilmesi, web trafiğini izlemesi ve anlık içgörüler üretebilmesi, eskiden 6-10 kişiden oluşan genç analist ve metin yazarı ekiplerine olan ihtiyacı bıçak gibi kesti.
Sektördeki değişimi net bir şekilde özetleyen 39 yaşındaki grafik tasarımcı Adam Banaszek, yaşadığı deneyimi şu sözlerle aktarıyor: “Artık şirketler hem grafik tasarımcı, hem metin yazarı, hem kameraman hem de animatör olan insanlar istiyorlar; kısacası bir ‘Rönesans İnsanı’ arıyorlar. Karşılığında ise komik denecek kadar düşük ücretler teklif ediyorlar.” Banaszek, hazırladığı tasarımların iki kez yapay zeka modelleri tercih edilerek reddedildiğini de ekliyor.
Şirketler “verimlilik” değil “maliyet tasarrufu” peşinde
Accenture tarafından yapılan güncel bir araştırma, iş dünyasındaki acı bir gerçeği de gözler önüne seriyor: Şirket yöneticileri yapay zekayı henüz üretkenlikte devasa bir sıçrama yaratmaktan ziyade, hızlı bir maliyet azaltma aracı olarak görüyor.
Standard Chartered verimlilik artışı gerekçesiyle 8 bin pozisyonu azaltmaya hazırlanırken, HSBC ise orta ve arka ofislerde yapay zekanın devreye girmesiyle 20 bin kişilik bir istihdam küçülmesini masaya yatırmış durumda. Üst düzey portföy yöneticileri veya CMO’lara olan talep tavan yaparken, onların altındaki “operasyonel insan katmanı” hızla buharlaşıyor. Artık dev ekipler kurmak yerine, liderlerin eline güçlü bir yapay zeka aracı verilerek işin tamamlanması bekleniyor.
Büyük soru: Junior yoksa, yönetici nasıl yetişecek?
Bu tür maliyet tasarrufları genellikle giriş seviyesindeki pozisyonlarda yaşanıyor ve bu durum gelecekte çok daha büyük yapısal sorunlara yol açma potansiyeli taşıyor. Adzuna’nın kurucu ortaklarından Andrew Hunter da tam bu noktada geleceğin liderlik havuzuna dikkat çekiyor:
“Önümüzdeki iki ya da üç yıl boyunca eğitip geliştireceğiniz genç çalışan gruplarını işe almayacaksanız, ileride orta kademe yöneticilerin yetişeceği havuzu nasıl besleyeceksiniz? Bunun için kimsenin gerçekten iyi bir cevabı olduğundan emin değilim.”
Masadan kahve makinesine: Beyaz yakanın yeni rotası
Sektörün geleceğe dair bir cevabı olmaya dursun, bugünün yaratıcı profesyonelleri hayatta kalmak için radikal kararların eşiğinde. Paris, Berlin, Münih ve Varşova’da çalıştıktan sonra bir buçuk yıl önce Londra’ya taşınan grafik tasarımcı Adam Banaszek, yaşadığı çaresizliği “Sürekli olarak başka ne yapabileceğimi düşünüyorum” diyerek aktarıyor.
Yapay zekanın kurumsal dünyada yarattığı bu kırılma, genç yetenekleri tamamen farklı alanlara yönlendiriyor. Banaszek’in şu sözleri ise dijital dönüşümün insani bilançosunu gözler önüne seriyor:
“Belki bir kafeye başvurup barista olarak çalışırım. Daha önce hiç yapmadım ve eğlenceli görünüyor. Ayrıca tuval üzerine resim yapmayı, ellerimle çalışmayı da keşfetmek istiyorum.”
Görünen o ki pazarlama, tasarım ve teknoloji dünyası bugün maliyetleri düşürmek uğruna giriş seviyesindeki yetenekleri sistemin dışına itiyor. Ancak yarının vizyoner liderleri, yapay zeka panellerinin arkasında değil, muhtemelen çoktan klavye başından kalkıp el emeğine yönelen bu kırgın profesyonellerin arasında kayboluyor. Sektörün, günü kurtarırken geleceğin yaratıcı sermayesini tamamen tüketmediğinden emin olması gerekiyor.
