Modern beyin cerrahisinin babası, dünya çapında saygınlığıyla bilinen Ordinaryus Prof. Dr. Gazi Yaşargil, 100 yaşında yaşamını yitirdi. Tıp dünyasında yüzyılın en iyi beyin cerrahı olarak anılan Yaşargil’in ölüm haberini Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu duyurdu.
Bakan Memişoğlu, yaptığı açıklamada, “Bilime adadığı ve bir asra yaklaşan ömründe hepimiz için örnek teşkil eden nice işe imza atmıştı.” ifadelerine yer verdi.
Can Yücel ile okul arkadaşlığı, tıpla başlayan yolculuk
1925 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya gelen Gazi Yaşargil, eğitim hayatına Ankara Atatürk Lisesi’nde başladı. Lisedeki en yakın arkadaşlarından biri, ileride Türk edebiyatının unutulmaz isimlerinden biri olacak olan şair Can Yücel’di. Üniversite yıllarında yolları ayrılsa da dostlukları hiçbir zaman kopmadı.
Yaşargil, 1943’te üniversite eğitimi için Almanya’ya gitti, tıp eğitimine ise İsviçre’de devam etti. 1949 yılında Basel Üniversitesi’nden mezun oldu.
Darbenin gölgesinde vatansız kaldı
1953’te Zürih Üniversitesi Beyin Cerrahisi Kliniği’nde uzmanlık eğitimine başlayan Gazi Yaşargil, 1960 yılında doçentlik unvanını aldı. Ancak aynı dönemde Türkiye’de gerçekleşen 27 Mayıs Darbesi nedeniyle askere çağrıldı. Akademik kariyerinde profesörlüğe çok yaklaşmışken Türkiye’ye dönemedi.
Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığından çıkarılan Yaşargil, yıllarca vatansız statüsünde yaşadı ve “Haymatlos” pasaportuyla hayatına devam etti.
Beyin cerrahisinde çığır açtı
1965 yılında profesör, 1973’te ise ordinaryus profesör unvanını alan Gazi Yaşargil, mikrocerrahiyi beyin cerrahisinde kullanan ilk isim oldu. 1967 yılında mikroskop yardımıyla ilk beyin cerrahisi bypass ameliyatını gerçekleştirdi. Anevrizma tedavisinde de öncü müdahalelere imza attı.
Kendi tasarımı olan yüzer mikroskop, ameliyatlarda kullanılan en önemli cihazlardan biri haline geldi.
Ece Ayhan’ı Zürih’te ameliyat etti
1974 yılında şair Ece Ayhan’ın beyninde tümör tespit edildiğinde, Can Yücel aracılığıyla Gazi Yaşargil ’e ulaşıldı. Ancak o dönemde Türkiye’ye giriş yapamayan Yaşargil, ameliyatı İsviçre’de gerçekleştirdi. Ece Ayhan, tedavi için Zürih’e gitti ve Yaşargil’in ellerine emanet edildi.
Üç binden fazla cerrah yetiştirdi
25 yıl boyunca beş kıtadan gelen üç binden fazla cerraha mikrocerrahi tekniklerini öğreten Yaşargil, 1993 yılında Zürih Üniversitesi’nden emekli oldu. Akademik hayatına Amerika Birleşik Devletleri’nde devam etti.
1999 yılında, tıp dünyasının saygın yayın organlarından “Neurosurgery” dergisi tarafından “Yüzyılın Beyin Cerrahı” unvanına layık görüldü.
Türk vatandaşlığına yıllar sonra döndü
Türk vatandaşlığından çıkarıldıktan tam 28 yıl sonra, dönemin Başbakanı Turgut Özal’ın girişimleriyle 63 yaşında yeniden Türk vatandaşlığına kabul edildi.
İngiltere, Çin ve ABD’deki üniversitelerde adına mikrocerrahi laboratuvarları kuruldu. Ayrıca ABD’de çalıştığı Arkansas Üniversitesi’nde “Yaşargil Kürsüsü” açıldı.
Ödüllerle dolu bir ömür
Emeklilik sonrası da tıptan kopmayan Prof. Dr. Gazi Yaşargil, İstanbul’da Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde akademik çalışmalarını sürdürdü. Hem Türkiye’de hem dünyada birçok ödüle layık görülen Yaşargil, TBMM Onur Ödülü’nü iki kez kazandı.
Disiplinli yaşamıyla tanınan Yaşargil’in hayat felsefesi “erken kalk, erken yat, hep çalış” şeklindeydi.
1975 yılında, uzun yıllar birlikte çalıştığı mikrocerrahi hemşiresi Dianne Bader Gibson ile evlenen Yaşargil’in Leyla, Ceylan ve Can adlarında üç çocuğu bulunuyor. Oğluna verdiği Can isminin, yakın dostu Can Yücel’e bir saygı duruşu olduğu düşünülüyor.
Türk tıbbının efsanesi Gazi Yaşargil hayatını kaybettihttps://t.co/ibKg27cCLL#gaziyaşargil #tıp pic.twitter.com/Ky6G0NIE8y
— Line TV (@linetv) June 11, 2025
