Artık saniye uygulaması neden kaldırılıyor?
Atom saatleri, zamanı son derece hassas biçimde ölçerken Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sabit kalmıyor. Okyanus hareketleri, gezegenin erimiş çekirdeğindeki değişimler ve atmosferik olaylar Dünya’nın dönüşünü etkileyebiliyor.
Atom saatleriyle Dünya’nın dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkı dengelemek amacıyla 1972’den bu yana belirli dönemlerde UTC’ye bir saniye ekleniyor. Bu uygulama nedeniyle bazı dakikalar 60 yerine 61 saniye sürüyor.
Ancak bu düzeltmeler, zamanı hassas biçimde takip eden bilgisayar sistemleri ve dijital altyapılarda teknik sorunlara yol açabiliyor. Bu nedenle uluslararası bilim kuruluşları, saat sisteminin kesintisiz işlemesini sağlayacak yeni bir yöntem üzerinde çalışıyordu.
61 saniyelik dakikalar teknoloji sistemlerini etkiledi
Artık saniye uygulaması geçmişte bazı dijital sistemlerde aksaklıklara neden oldu. Özellikle 2012’de yapılan zaman düzeltmesinin ardından Reddit ve LinkedIn gibi internet platformlarında sistem sorunları yaşandı. Qantas hava yolu şirketinin uçuşlarında da gecikmeler meydana geldi.
Dünya’nın son yıllarda beklenmedik şekilde hızlanması, ilk kez negatif artık saniye uygulanması ihtimalini de gündeme getirdi. Negatif artık saniye, saate bir saniye eklemek yerine bir saniyenin çıkarılması anlamına geliyor. Daha önce uygulanmamış bu yöntemin, gerekli hazırlıklar yapılmadığı takdirde dijital altyapılarda yeni sorunlara neden olabileceği değerlendiriliyor.
Küresel saat sisteminde yeni dönem başlıyor
Versailles’da düzenlenen konferansta 69 ülkeden temsilcilerin katıldığı oylamada, UTC sisteminin kesintisiz hâle getirilmesine yönelik karar kabul edildi.
Yeni düzenlemeyle atom saatlerine düzenli aralıklarla saniye eklenmesi veya çıkarılması uygulamasından vazgeçilecek. Atom saatlerine dayalı resmi zaman ile Dünya’nın dönüşüne dayalı astronomik zaman arasındaki farkın bir saate kadar ulaşmasına izin verilecek.
Uluslararası karara göre yeni uygulama 20 Mayıs 2027’de yürürlüğe girecek. Dünya’nın dönüş hızındaki değişimler dikkate alındığında, bir saatlik düzeltmeye ihtiyaç duyulmasının binlerce yıl sürebileceği belirtiliyor.
Yeni saat sistemi günlük hayatı etkileyecek mi?
Yeni düzenleme, vatandaşların kullandığı saatlerde ani bir değişiklik anlamına gelmiyor. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve kol saatleri günlük kullanımda aynı zamanı göstermeye devam edecek. İşe, okula veya randevulara gidiş saatlerinde de doğrudan bir değişiklik olmayacak.
Düzenlemenin temel amacı; internet altyapıları, uydu sistemleri, küresel finans piyasaları, telekomünikasyon ağları ve enerji altyapılarında kullanılan hassas zaman senkronizasyonunu daha güvenilir hâle getirmek.
Türkiye de uluslararası zaman standardının bir parçası olarak bu sistemden etkilenecek. Ancak değişiklik, Türkiye’de günlük saat uygulamasının yeniden düzenlenmesini gerektirmiyor.
