Denizli’de 2017 yılında başlayan Nükleer Teknikler Kullanılarak Leblebilik Nohut Islahı projesinde kapsamında geliştirilen 3 yeni nohut çeşidinin yaygınlaştırılmasıyla ithalatın önüne geçilmesi hedefleniyor.
Denizli’de 2017 yılında başlayan Nükleer Teknikler Kullanılarak Leblebilik Nohut Islahı Projesi Değerlendirme Toplantısı paydaş kurum temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirildi. Toplantıda Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Proje Sorumlusu Dr. Evren Atmaca bir sunum gerçekleştirildi. Proje aşamalarını anlatan Atmaca, gelinen son noktayı paylaştı.
“Üreticilerimiz rahat bir nefes alacak”
Proje hakkında açıklamalarda bulunan Denizli Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Tefenlili; “Leblebi imalatçısı üyelerimizle, nohut yetiştiricisi çiftçilerimizle bir araya gelerek sektördeki sorunları tespit ettik. Hazırlanan rapor neticesinde yerli nohutların veriminin son yıllarda düştüğü, leblebi sektörünün hammadde için yurtdışına yöneldiğini tespit ettik.
Denizli, Uşak ve Burdur (Yeşilova) illerinin iklimin şartlarına adaptasyonu yüksek, makinalı hasada uygun, yüksek verimli, leblebi sanayinin ihtiyacı olan, iri taneli, kabuğu kolay soyulabilen, işlem görmeye dayanıklı, leblebilik nohut çeşitlerinin geliştirilmesi amacıyla başlayan çalışmada materyal olarak Uşak Kırmızı, Yeşilova, Tavas Nohut Popülasyonları ile Sarı 98 nohut çeşidi kullanılmıştır. Geliştirilen nohut çeşitleriyle üreticilerimiz rahat bir nefes alacak. Çeşitler sayesinde leblebi sektörünün hammadde için yurtdışına yönelimini durdurup, ithalatı bitirmeye çalışacağız” diye konuştu.
“Tohumculuğu Türkiye’nin milli meselesi olarak görüyoruz”
Başkan Tefenlili; “Yürütülen çalışmalar neticesinde geliştirilen Sarı-98 çeşidi 150 GY mutantlarından Borsa-20 çeşit adayı 2021 yılında tescile verildi. Tavas yerel popülasyonundan yapılan 150 GY mutasyon uygulamaları neticesinde geliştirilen Tavas çeşit adayı ise 2022 yılında tescile verildi. Yeşilova yerel popülasyonundan yapılan 250 GY mutasyon uygulamaları neticesinde geliştirilen Yeşilova çeşit adayı ise tescile sunulmuştur. 2025 yılında Borsa-20 çeşit adayının tescil olması beklenmektedir.
Ayrıca Borsa-20 çeşidi üretim izinli olduğu için 2024 yılı itibariyle 500 kilogram Elit ve bin 350 kilogram Orijinal 1 kademede tohumluk üretimi gerçekleştirilmiştir. Proje çalışmaları neticesinde kurulan denemelerde Sarı 98 mutantlarından 6 adet, Yeşilova mutantlarından 3 adet ve Tavas mutantlarından 8 adet hat olmak üzere toplam 14 hat bölge verim denemesi aşamasında ümitvar hat olarak bulunmaktadır. Tescilli çeşit sayımız hızla artıyor. Biz tohumculuğu Türkiye’nin milli meselesi olarak görüyoruz. Özetle nohutta ithalatın sonlandırılması, öncelikle Türkiye’nin kendine yeterli hale gelmesi ve ihracatta söz sahibi olması için çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
Geliştirilen yeni tohumların Denizli tarımına hayırlı olmasını dileyen Tarım ve Orman İl Müdürü Şakir Çınar da “Borsamızla birlikte çiftçinin ve üreticinin ne ihtiyacı varsa ortak hareket ediyoruz. Bu projede emeği geçenleri tebrik ediyorum. Bu tohumların yaygınlaştırılası için İl Müdürlüğü olarak elimizden gelen çabayı sarf edeceğiz. Şuan 2 bin hektar civarında olan nohut ekim alanlarımızı tekrar eskiden olduğu gibi 40 bin hektarlara çıkarmayı arzu ediyoruz. Bu sağlamak için de mahalle mahalle, köy köy dolaşarak çiftçilerimize ve üreticilerimize bu nohut tohumlarını anlatmak istiyoruz. Bir diğer projemiz olan ceviz dağıtımı ile de ‘Ceviz Şehri Denizli’ diye adım atıyoruz. Son yılda borsanın bize sağladığı destek ile Denizli’deki ceviz üreticilerine verdiğimiz fidan sayısı 500 binin üzerindedir. Eğer bugün Denizli için ‘Türkiye’nin ceviz bahçesi’ diyebiliyor isek bunda borsanın büyük emekleri vardır” diye konuştu.
Konuşmaların ardından geliştirilen nohut çeşitleri katılımcılar tarafından incelendi. Tescile verilecek 3 çeşit adayı olan Borsa-20, Tavas 150 GY ve Yeşilova 250 GY katılımcılara tanıtıldı.
